In Har Homa

SOMS ONTNEMEN incidenten het zicht op de werkelijke problemen. De eigengereidheid van minister Robin Cook en de botte reactie van premier Netanyahu zijn een voorbeeld van zo een incident. De zaak zelf, in dit geval het vredesproces tussen Israel en de Palestijnse bewoners van bezet gebied, wordt er niet mee gediend.

De diplomaten moeten de scherven zien te lijmen. Zij zouden hun energie beter kunnen gebruiken. Cook zette zijn Israelische begeleider voor schut tijdens een bezoek aan de in aanbouw zijnde nederzetting Har Homa, waar hij van de gelegenheid gebruikmaakte en een gesprek aanknoopte met een niet zo toevallig aanwezige Palestijnse parlementariër. Netanyahu zei vervolgens het diner af dat hij met de Britse bewindsman zou hebben.

Dat de weigering van de regering-Netanyahu om het vredesproces ernstig te nemen binnen en buiten Israel irritatie oproept, is langzamerhand geen geheim meer. Nog niet zo lang geleden weigerde president Clinton om die reden de Israelische premier op het Witte Huis te ontvangen. Maar Cook was als afgezant van de Europese Unie naar het Midden-Oosten gereisd om daar met geld en goede woorden een bijdrage te leveren aan het weer op gang brengen van Israelisch-Palestijns overleg. Zijn bezoek aan Har Homa als onderstreping van de Europese afkeer van Israelische nederzettingen in Palestijns gebied liet aan duidelijkheid niets te wensen over. Maar het kijk-mij-(ons)-eensgehalte van de trip overschaduwde wel de Europese doelstellingen op langere termijn, zo die er al niet door zijn beschadigd.

DE EUROPESE UNIE eist in het Midden-Oosten een rol als bemiddelaar op. Die eis komt voort uit een oprecht verlangen een duurzame vrede te helpen stichten, die zeker ook in het Europese belang zou zijn. Tegelijkertijd gaat het bepaalde Europese regeringen erom zich te profileren als herintredende grote mogendheden. Maar hun diplomatie is niet gefundeerd in militaire kracht. Vandaar dat zij zich niet al te ver verwijderen van de Amerikanen. De ambivalentie in het Europese optreden leidt gemakkelijk tot mislukkende hoogstandjes zoals Cook die gisteren ten beste gaf.

Een ongedeeld Jeruzalem is voor Israeliërs, en niet alleen maar voor de huidige regering, een onvervreemdbaar deel van hun staat. De bouw van Har Homa is bedoeld als een, overigens ook binnen Israel omstreden, bevestiging daarvan. In een uiteindelijke vredesregeling zal voor het vraagstuk-Jeruzalem een bijzondere oplossing moeten worden gevonden. De wijze waarop de Britse gast zijn visite aan de nederzetting afwikkelde is symbolisch voor de Europese onmacht zelfs maar de contouren van zo een oplossing te helpen schetsen.