Drenkeling Tulip wil zwemvest niet weigeren

Tulip maakte gisteren een recordverlies van 27,5 miljoen gulden bekend. Als het Bossche bedrijf dit jaar geen winst boekt, valt het doek voor de laatste zelfstandige pc-fabrikant van Europa.

TULIP IN 1997 Hoofdkantoor: 's-Hertogenbosch Omzet: 461 miljoen gulden Nettoverlies: 27,5 miljoen gulden Aantal werknemers: 705 Belangrijke gebeurtenis: Opening nieuwe fabriek

ROTTERDAM, 18 MAART. Je kan van directeur Franz Hetzenauer alles zeggen, maar niet dat hij een pessimist is. De oprichter en grootaandeelhouder van Tulip verrast de buitenwereld al jaren met al te optimistische prognoses. Zelfs gisteren hield hij moed, ondanks een recordverlies en een halvering van het eigen vermogen.

Volgens de Oostenrijker is Tulip het dieptepunt inmiddels gepasseerd, maar de curieuze zin die in het persbericht voorafgaat aan dit optimisme klinkt veel dreigender. “De jaarrekening is nochtans opgemaakt in de veronderstelling van de continuïteit in 1998.” Ook Hetzenauer moest toegeven dat er dit jaar winst moet worden gemaakt om de continuïteit te waarborgen.

Menig belegger heeft inmiddels eieren voor zijn geld gekozen: de aandelen van de dappere pc-fabrikant zijn in één jaar gedaald van bijna 25 gulden tot 7,50 gulden nu, waardoor het bedrijf op de beurs nog maar 57 miljoen gulden waard is.Ook Hetzenauer heeft als grootaandeelhouder een flinke veer moeten laten. Zijn bezit is niet alleen in geld uitgedrukt gedaald, ook het belang is teruggelopen: van 11,7 tot circa 8,5 procent.

Dat laatste is een gevolg van een onderhandse emissie die vorig jaar veel beroering in de financiële wereld teweegbracht. Het was van Tulip een uiterste stap om vers kapitaal binnen te halen. Terwijl de beurskoers 16 gulden bedroeg, verwierven onbekende investeerders de aandelen voor slechts 11,62. De goedkoop verkregen aandelen konden direct worden doorverkocht: Tulip moet op het strafbankje van de beurs, riepen bankiers in koor.

“Ik snap die kritiek van geen kant”, legde Hetzenauer met grote verbazing gisteren uit. “Ons bedrijf zou juist geprezen moeten worden vanwege de creativiteit en het doorzettingsvermogen. Als u midden op zee een reddingvest krijgt aangereikt, ben je misschien een held als je het weigert, maar slim is het niet.”

Ook voor dit jaar wilde Hetzenauer uitgifte van goedkope aandelen buiten de beurs niet uitsluiten. “Banken verwachtten dat voor een gewone emissie te weinig belangstelling is, dus we kunnen niet anders. Het zou me verbazen als de banken er nu wel mee instemmen.” Dat Tulip zijn vermogen moet aanzuiveren zal niemand bestrijden. Het eigen vermogen daalde mede door het grote verlies in één jaar van 102 miljoen tot 55 miljoen gulden.

De moeizame pogingen om aan kapitaal te komen zijn illustratief voor de moeilijke situatie van Tulip. Maar niet alleen in de financiële wereld heeft het bedrijf zijn vertrouwen verloren. Ook in de computerbranche wordt de situatie steeds penibeler: door opstartproblemen in de nieuwe fabriek lieten veel klanten het bedrijf in de steek, waardoor de omzet met 66 miljoen gulden daalde tot 461 miljoen.

Niet alleen de dalende omzet geeft het slinkende vertrouwen in Tulip weer. De kleine speler, die zich temidden van concerns als Compaq, Dell en IBM staande moet houden, poogt al jaren een partner te vinden of op goede condities te worden overgenomen, hoewel dat laatste nooit is uitgesproken. Hetzenauer is al jaren met verschillende spelers in gesprek, maar tot nu tevergeefs. Een aangekondigde overname van de boedel van de failliete branchegenoot Escom werd het afgelopen jaar teruggedraaid. Nu de situatie bij Tulip zo nijpend is geworden, worden de gesprekken met andere partijen vanzelfsprekend met de dag pijnlijker.

Toch lijkt daar de hoop voor Tulip te liggen: nu de personal computer steeds meer een massa-artikel is geworden, is schaalgrootte van doorslaggevend belang geworden. Dat geldt op het vlak van technologie prijs en distributie.

Juist door dit gebrek aan schaalgrootte zijn de Aziatische avonturen van Tulip moeilijk te verklaren: in de afgelopen twee jaar is in het Verre Oosten meer dan dertig miljoen gulden verlies gemaakt en pas nu wordt terugtrekken overwogen. Extra probleem voor Tulip is de positie op de thuismarkt. Het bedrijf zegt erg veel schade te ondervinden van de negatieve publiciteit over de pc-fabrikant. Dat een fabriek een jaar na de bouw nog steeds niet goed functioneert wordt immers het liefst uit de krant gehouden.

Volgens onderzoeksbureau IDC is het marktaandeel van Tulip in Nederland in de laatste drie maanden van 1997 gedaald van 4,1 procent tot een schamele 3,4 procent. Daarmee wordt een veertiende plaats bereikt. Als ook het vertrouwen in Tulip bij de gebruiker wegvalt, is de ramp compleet: eerder al hebben de financiële wereld en enkele grote dealers zich van Tulip afgewend. Voor Hetzenauer en zijn bedrijf is te hopen dat ze - midden op zee - nog op een reddingsvest van iemand kunnen rekenen.