Cook speelt alleen Netanyahu in de kaart

De Britse minister Cook heeft zich gisteren de woede van Israel op de hals gehaald en een inbreng van de Europese Unie in het vastgelopen vredesproces bemoeilijkt.

TEL AVIV, 18 MAART. De Britse minister van Buitenlandse Zaken Robin Cook heeft gisteren met de opvoering van het Har-Homa-drama de Israelische premier Benjamin Netanyahu in de kaart gespeeld. Diens verontwaardiging over Cooks handdruk met de Palestijnse volksvertegenwoordiger Salah Ta'amari uit Bethlehem bij Har Homa is oprecht.

De Israeliërs zijn trots op een premier die zo krachtig op zijn strepen voor Jeruzalem gaat staan tegen een Brit. Tegen de achtergrond van de niet vergeten pro-Arabische politiek van het Britse mandaat over Palestina (tot 1948) hebben vooral nationalistische Israelische leiders van het kaliber Begin, Shamir en Netanyahu extra lange tenen wat betreft Britse bemoeienissen met hun land. Cook is daarop met zijn hele gewicht als EU-voorzitter gaan staan door op symbolische wijze aan Israels soevereiniteit over 'verenigd Jeruzalem' te tornen. Netanyahu heeft de Brit gisteravond lik op stuk gegeven en dat zal zijn toch al stijgende populariteitscurve alleen maar goed kunnen doen.

Cook heeft gisteren niet veel meer bereikt dan de Palestijnse leider Yasser Arafat een goed gevoel geven door zijn verwerping van de Israelische nederzettingenpolitiek. Hij heeft zich de woede van Netanyahu op de hals gehaald en daardoor een daadwerkelijke inbreng van de Europese Unie in het vastgelopen Israelisch-Palestijnse vredesproces bemoeilijkt in plaats van bevorderd. Dat kan uiteindelijk ook geen Palestijnse winst zijn. Cook heeft daarom zijn doel voorbij geschoten - tenzij hij het van belang achtte na de Iraakse crisis de Britse positie in de Arabische wereld te verstevigen. In diplomatieke kringen in Israel wordt in ieder geval getwijfeld aan de wijsheid van Cooks Har-Homa initiatief.

Netanyahu heeft van de Britse minister een wapen in handen gekregen om de EU uit te sluiten van een bemiddelende rol in het Israelisch-Palestijns conflict op grond van pro-Palestijnse partijdigheid. Tijdens zijn jongste rondreis langs enkele Europese hoofdsteden wekte Netanyahu de indruk de EU wel in het vredesproces te willen betrekken, mogelijk als tegenwicht voor een Amerikaans dictaat. Ná zijn onderhoud met de Britse premier Tony Blair in Londen had hij kennelijk de indruk gekregen dat de EU en de VS in toenemende mate hun diplomatieke stappen in het Midden-Oosten ook ten aanzien van het Israelisch-Arabisch conflict coördineren. Wat Washington vindt van Cooks optreden bij Har Homa is vooralsnog onduidelijk. De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Madeleine Albright, heeft gezegd achter Cook te staan waarmee ze waarschijnlijk meer op diens politiek dan handelen doelde.

Nu het Netanyahu duidelijk is geworden dat de EU en de VS onder één hoedje gaan spelen, zeker tijdens het Britse voorzitterschap van de EU-ministerraad, zal hij het niet betreuren dat Cook hem argumenten heeft gegeven om de op papier geopende deur voor de EU meteen weer dicht te gooien. Minister van Handel Nathan Sharansky is gisteren al met spoed door Netanyahu naar Washington gestuurd om de VS ervan te weerhouden met hun vredesideeën, naar buiten te komen en Israel zo onder druk te zetten. Netanyahu wil voorkomen door een gezamenlijke opstelling van de VS en de EU in het Israelisch-Palestijnse vredesproces wereld te worden geïsoleerd.

Cooks optreden is pure psychologische winst voor Yasser Arafat, maar zonder dat het vredesproces ook maar een millimeter vooruit is gekomen in de vorm van vooruitzicht op verdere Israelische terugtrekkingen op de Westelijke Jordaanoever. Na de recente Israelisch-Palestijnse botsingen op de Westelijke Jordaanoever, in het bijzonder nabij en in Hebron, kan Arafat zo'n ruggesteuntje goed gebruiken. Veel Palestijnen, ook binnen Arafats Al-Fatah, verwijten hun leider de Palestijnse politie in coördinatie met Israel te hebben ingezet om het Palestijnse protest te onderdrukken. De Palestijnen gingen de straat op na het doodschieten van drie Palestijnse arbeiders door Israelische soldaten bij een wegversperring nabij Hebron.