Always

Always (Steven Spielberg, VS, 1989), BBC1, 24.00-2.00u.

Volgende week wordt in het Nederlands Congres Centrum in Den Haag de laatste voorstelling gespeeld van Joe, de mega-musical van Nederlandse makelij die door producent Joop van den Ende werd gemodelleerd naar de grote buitenlandse voorbeelden. Daarmee komt er eerder een eind aan dan de bedoeling was. Volgens het aanvankelijke plan zou de productie nog tot in juni worden doorgespeeld, maar de publieke belangstelling was niet groot genoeg om die gok te wagen.

Joe is gebaseerd op de oorlogsfilm A Guy named Joe uit 1943, die nooit in de Nederlandse bioscopen te zien is geweest. Direct na de bevrijding moest hier van alles uit vijf jaar Hollywood worden ingehaald, en daarbij werd deze film - niet ten onrechte - over het hoofd gezien. Ook in Amerika is dit werkje met Spencer Tracy als de verongelukte piloot trouwens goeddeels vergeten. De titel dook pas in 1989 weer op, toen Steven Spielberg zei dat zijn nieuwe film Always een bewerking was van A guy named Joe.

Always, met Richard Dreyfuss in de hoofdrol, is het sprookjesachtige verhaal van een neergestorte vliegenier die van een prachtige engel (Audrey Hepburn in haar laatste rol!) opdracht krijgt de onzichtbare souffleur te worden van een jongere piloot, die het beneden op aarde nota bene aanlegt met zijn treurende vriendin.

Spielberg veranderde de oorlogsvlieger in een vliegende bestrijder van bosbranden, en die engel was in 1943 nog een God-achtige generaal die in het voorportaal van de hemel, achter een groot bureau zat. Die laatste ingreep is overigens door de makers van de musical Joe overgenomen: ook zij lieten God plaats maken voor een engel - en die werd, in betoverend wit, gespeeld door Mathilde Santing.

Een overtuigend kassucces werd Always niet. Daarvoor kwam de hele geschiedenis te langzaam op gang en was de intrige te gekunsteld. Ondanks het moderne milieubewustzijn dat Spielberg zijn brandblussers gaf, en ondanks de stoere volharding van Richard Dreyfuss is het lastig meeleven met een man die eigenlijk al dood is. En al bij voorbaat is duidelijk dat hij zijn vriendin aan die jongere piloot zal moeten afstaan, want een hereniging met een dode ex zou haar te weinig perspectief bieden.

Zelfs in een sprookje moet nu eenmaal rekening worden gehouden met de geloofwaardigheid.