Vaticaan stelt Israel teleur

TEL AVIV, 17 MAART. Israels ashkenazische opperrabbijn Yisrael Lau heeft gisteravond zijn teleurstelling uitgesproken over de inhoud van het gisteren door het Vaticaan gepubliceerde document over de houding van de rooms-katholieke kerk tijdens de holocaust. In de Israelische media wordt vandaag overigens betrekkelijk weinig plaats ingeruimd voor het document.

Joodse kringen in Nederland hebben direct kritiek geleverd op de verklaring van het Vaticaanse. De liberale rabbijn A. Soetendorp is van oordeel dat het Vaticaan de medeverantwoordelijkheid van de rooms-katholieke kerk voor de holocaust duidelijker had moeten uitspreken. Daarentegen verwelkomde de Franse opperrabbijn Joseph Sitruk de verklaring van het Vaticaan. “We moeten de moed erkennen die nodig was om deze daad van berouw te maken”, zei hij. “Dat de paus het unieke karakter (van de holocaust) inziet, lijkt een uiterst positief aspect te zijn.”

Opperrabbijn Lau, een overlevende van de holocaust, nam er aanstoot aan dat het Vaticaan de zonde van het zwijgen van Paus Pius XII en de katholieke kerk gedurende de holocaust, probeert te vergoelijken. “Ik kan niet aanvaarden dat paus Pius niet schuldig is. Hij was weliswaar niet actief betrokken (bij de holocaust) maar door zijn passiviteit droeg hij ertoe bij. We kunnen niet spreken over een volwaardige vergiffenis zonder de schuldige te noemen die de dood van onschuldige mensen niet heeft voorkomen.”

Opperrabbijn Lau zei te hebben begrepen in eerdere contacten met de katholieke kerk dat er in het Vaticaanse document duidelijk zou worden gerefereerd aan het zwijgen van de kerk en de “vijandige” houding van paus Pius XII. “Dit document gaat niet ver genoeg. Het is niet moedig genoeg”, aldus opperrabbijn Lau. “We verwelkomen het document, maar uit naam van de slachtoffers kunnen we niet vergeven en vergeten.”

Op de voorpagina van Yediot Ahronot, Israels grootste krant, wordt vandaag geen melding gemaakt van het document. In Ma'ariv wordt het op de voorpagina aangekondigd en wordt verwezen naar pagina 11. Alleen Ha'arets besteedt er op de voorpagina enige aandacht aan, maar heeft weer geen hoofdartikel. In een hoofdartikel wijst Ma'ariv erop dat het document uitblinkt in wat er niet in staat, namelijk de schuld van de kerk bij het aanwakkeren van het antisemitisme door de eeuwen heen en verontschuldigingen aan het joodse volk.

Het valt Ma'ariv op dat het Vaticaan niet alleen christelijke Zuid-Amerikaanse landen maar ook Noord-Amerika noemt wat betreft de aarzelingen de grenzen te openen voor de vervolgde joden. Desalniettemin is de krant van oordeel dat het Vaticaan voor het geplande bezoek van de paus aan Israel een kleine stap heeft gezet om wat evenwicht te brengen in de grote historische afrekening van de zonden van de katholieke kerk tegen de joden.