Tokio breekt met traditie bij benoeming gouverneur; Niet-bureaucraat aan top bank

Vorige week kondigde gouverneur Matsushita van de Japanse centrale bank zijn aftreden aan wegens een corruptieschandaal. Vandaag koos de Japanse regering met een verrassende benoeming voor een nieuwe topman

TOKIO, 17 MAART. De Japanse regering heeft gebroken met bureaucratische tradities in de aanwijzing van een nieuwe gouverneur voor de centrale bank. De nieuwe topman wordt de Masaru Hayami wiens laatste prominente functie het voorzitterschap was van de Keizaidoyukai, een lobbygroep van industriëlen, zo maakte de regeringswoordvoerder vandaag bekend.

De 72-jarige Hayami is gekozen wegens zijn “goede internationale reputatie”, aldus regeringswoordvoerder Muraoka. Naar verluidt zocht de regering de afgelopen dagen vooral naar een kandidaat die zich zou weten te handhaven in internationale fora, waar de gouverneur het Japanse standpunt moet verwoorden. De positie van gouverneur komt vrij omdat de huidige topman, Yasuo Matsushita, vorige week zijn aftreden aankondigde wegens een corruptieschandaal rond een topfunctionaris van de bank, die vertrouwelijke informatie aan banken had doorgespeeld. De regering zal vrijdag aanstaande een officieel besluit nemen over de benoeming van Hayami.

Een primeur is verder de benoeming van de journalist Sakuya Fujiwara (61) als vice-gouverneur van de centrale bank. Fujiwara was lid van de commissie die de regering adviseerde over de nieuwe wet aangaande de centrale bank die op 1 april aanstaande in werking treedt. Voordien was hij werkzaam bij het persbureau Jiji, onder meer als correspondent in Washington en nadien als commentator. Zijn benoeming bij de centrale bank is een zeer ongebruikelijke gang van zaken.

Met de aanstelling van Hayami als gouverneur breekt de regering met de sinds de jaren zestig gangbare pikorde. Omdat gouverneur Matsushita afkomstig was van het ministerie van Financiën, zou volgens de traditie nu de centrale bank aan de beurt zijn voor het leveren van zijn eigen gouverneur. De gedoodverfde kandidaat was vice-gouverneur Toshihiko Fukui. Maar wegens het vorige week losgebarsten corruptieschandaal ruimt ook Fukui het veld en heeft de regering enigszins buiten de gebaande paden gezocht naar een nieuwe man.

Hayami is niet geheel onbekend met de werking van de centrale bank. Hij werkte van 1947 tot 1981 bij het instituut, laatstelijk als lid van de directie. Na zijn pensionering in 1981 - gezien het senioriteitssysteem in Japan moet men bijtijds zijn plaats vacant maken voor de volgende, aanstormende jaargang werknemers - was hij achtereenvolgens president en voorzitter van een van de grootste Japanse handelshuizen, Nissho Iwai. En van 1991 tot 1995 was hij voorzitter van de Keizaidoyukai, een van de vier belangrijkste lobbygroepen van het Japanse bedrijfsleven.

Gouverneur Matsushita had eigenlijk nog twee jaar te gaan, maar dankzij het corruptieschandaal valt de wisseling van de macht nu gelijk met de inwerkingtreding van een nieuwe wet die de bank onafhankelijker moet maken van het ministerie van Financiën. Zo verliest Financiën per 1 april het recht om de gouverneur naar huis te sturen, hetgeen tot dusver een van de belangrijkste middelen was om een gouverneur tot volgzaamheid te manen.

Daarnaast heeft er een versterking plaats van de 'beleidsraad' van de bank, verantwoordelijk voor het rentebeleid. Tot dusver gold dit orgaan als een slapend instituut en was gevuld met afgevaardigden van ministeries en voormalige ambtenaren. De raad moet zijn oorspronkelijke functie nu weer gaan uitvoeren. Per 1 april zal de raad bestaan uit drie afgevaardigden uit het bedrijfsleven, twee hoogleraren en een voormalig ambtenaar, naast de gouverneur en twee vice-gouverneurs van de bank. Financiën behoudt alleen het recht een waarnemer te sturen naar bijeenkomsten van de raad. Daarnaast kan Financiën de bank blijven dwarsbomen door het budget af te keuren.