Le Pen's Front National gijzelt Franse politiek

In 20 van de 22 regio's heeft links noch rechts een meerderheid behaald bij de regionale verkiezingen van zondag. De malaise die daardoor ontstaan is, biedt kansen aan het extreem-rechtse Front National.

PARIJS, 17 MAART. De regionale verkiezingen trokken in Frankrijk de afgelopen weken niet veel aandacht. De gevolgen van de uitslag van zondag des te meer. Ook al won links, de onzekerheid en de malaise zijn groot. Links noch rechts heeft een meerderheid in 20 van de 22 regio's. In bijna het hele land houdt het extreem-rechtse Front National Frankrijks gevestigde politieke partijen in gijzeling.

Het spektakel is er een van gêne en verdachtmakingen. In een enkel geval is het beeld ronduit komisch. In de belangrijke regio Rhône-Alpes hebben de partijen die premier Jospins linkse coalitie uitmaken (socialisten, communisten en groenen) zestig zetels gewonnen, precies evenveel als de voormalige rechtse coalitiegroepen RPR en UDF. Eén zetel is gegaan naar een vertegenwoordiger van Chasse, Pêche, Nature et Tradition, en één naar de voorman van de Ligue Savoisienne, die de Savoie weer onafhankelijk wil maken van Frankrijk. Beide eenlingen worden nu verwend met aandacht en respect, opdat zij vrijdag, wanneer de regiobesturen worden gekozen, toch vooral links of rechts willen stemmen. De jager uit Poitou-Charentes, in het westen, zit in dezelfde comfortabele positie.

Dat is het gewone politieke spel in een systeem met evenredige vertegenwoordiging. De regionale verkiezingen zijn de enige in Frankrijk waarbij dat wordt toegepast. Bij al hun andere verkiezingen kiezen de Fransen in twee rondes, waarna degeen met de meeste stemmen een heel district verovert. Daar vloeien duidelijker meerderheden uit voort.

Na een tandenknarsend door alle andere partijen gevolgde bijeenkomst van het 'Bureau Politique' van het Front National, maakte partijleider Jean-Marie Le Pen gisteren minzaam bekend dat raadsleden van rechts hun regio kunnen behoeden voor zes jaar “socialo-communisme”. Enige voorwaarde: instemmen met een minimum-programma dat het FN heeft opgesteld. Het Front is daarbij zo behulpzaam geweest daarin slechts zes punten op te nemen waar andere rechtse raadsleden het wel mee eens moeten zijn: tegen belastingverhoging en voor veiligheid op straat.

In veel regio's heeft links zondag meer stemmen gehaald dan klassiek rechts, maar door de zwerf-conservatieven en het Front National er bij te betrekken, kunnen verschillende rechtse regiobaronnen hun positie redden. Landelijke kopstukken verklaren zich al weken tegen zulke deals, plaatselijk klinken die ontkenningen heel wat zwakker. Typerend was de scheidende voorzitter van de regio Languedoc-Roussillon (aan de Middellandse Zee): “Waarom zou ik steun afwijzen in een geheime, schriftelijke stemming?”

In de Auvergne wist oud-president Giscard d'Estaing tijdig de bui te keren door een rechtse groene en een visser op zijn lijst te zetten. In de Limousin, in het midden-zuid-westen, won links wel regelrecht, maar in de zware regio's waar links een rechtse traditie wist te doorbreken, Ile-de-France (Groot Parijs) en Provence-Alpes-Côte d'Azur, heeft niemand een absolute meerderheid. Als president Chiracs oorspronkelijke rechtse coalitie-partijen (RPR en UDF) daar een akkoordje met het FN sluiten, dan zijn zij binnen.

Het is juist om die reden dat de twee rechtse lijsttrekkers Balladur (Ile-de-France) en Léotard (Provence-Alpes-Côte d'Azur) hebben meegedeeld geen kandidaat te zijn voor het regio-voorzitterschap. Om iedere verdenking van gesjoemel onder de tafel verre van zich te houden. Of parlementair rechts daar en elders een andere kandidaat zal stellen is onzeker. Maar of die rechtse fracties een linkse kandidaat zullen gaan steunen, is nog veel onduidelijker. Gezien de bijna fysieke weerstand die klassiek rechts en klassiek links voor elkaar hebben is een dergelijke 'republikeinse' stemmenoverdracht nauwelijks denkbaar. Zeker in de eerste ronde van a.s. vrijdag niet. Maandag moet men wettelijk tot een oplossing komen. Dan slaat het uur van de waarheid, al blijft die geheim in een schriftelijke stemming.

Met een gestage versteviging van zijn machtsbasis in het zuiden, het oosten en het noorden van Frankrijk wordt de schaduw die het Front National over Frankrijk werpt steeds voelbaarder. Niemand voorspelt dramatische meerderheden voor de lepenisten, maar de 'gewone' politiek kan de mannen van de 'nationale voorkeur' met hun griezelige ordediensten niet meer negeren. Dat is al erg genoeg om een diep gevoel van malaise voelbaar te maken. Voor de rechtse krant Le Figaro is het tijd dat rechts drastisch zijn personeel en zijn programma verjongt. Weerstand daartegen is het enige dat alle Balladurs, Debré's en Séguins tot nu toe verbindt. President Chirac is weer heer en meester in een voormalige rechtse coalitie in puin.