Koopjesjacht pensioenfondsen in Azië-crisis

AMSTERDAM, 17 MAART. De Nederlandse pensioenfondsen hebben in het vierde kwartaal van vorig jaar agressief aandelen bijgekocht, toen de koersen op de financiële markten tijdens de Azië-crisis onderuit gingen.

In de laatste drie maanden van 1997 hebben de pensioenfondsen voor een bedrag van per saldo ruim 8,8 miljard gulden extra aandelen aangeschaft. Dat was vijf keer zoveel als in de negen maanden daarvoor en het hoogste bedrag aan aandelen dat de pensioenfondsen de afgelopen twee jaar in een enkel kwartaal kochten.

De aankoopgolf van aandelen blijkt uit gedetailleerde cijfers die het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) desgevraagd beschikbaar heeft gesteld. Gisteren maakte het CBS bekend dat de beleggingen van de pensioenfondsen en de zeven grootste verzekeraars eind 1997 voor het eerst boven de “magische” grens van 1.000 miljard gulden waren uitgekomen. Deze beleggingen zijn ongeveer anderhalf keer zo groot als de totale jaarlijkse Nederlandse productie van goederen en diensten.

De aankopen van aandelen door de pensioenfondsen lieten vorig jaar een springerig verloop zien. In de eerste zes maanden breidden de pensioenbeheerders hun beleggingen in aandelen voor 4,1 miljard gulden uit, maar zij reduceerden hun beleggingen in het derde kwartaal weer met 2,5 miljard gulden.

Deze verkopen hingen samen met het feit dat verschillende pensioenfondsen mede door de formidabele koersstijgingen op de effectenbeurs door hun limieten voor aandelenbeleggingen zaten en noodgedwongen aandelen afstootten. De razendsnelle omslag in het vierde kwartaal duidt erop dat verschillende fondsen van hun bestuur ruimere bewegingvrijheid hebben gekregen om beter te kunnen inspelen op de marktomstandigheden.

De pensioenfondsen kochten vorig jaar per saldo voor een bedrag van 10,4 miljard gulden aandelen. Daarmee was 1997 overigens geen topjaar. Een jaar eerder kochten ze voor 11,7 miljard gulden. Door de aanhoudende kooplust voor aandelen zijn deze effecten inmiddels de grootste beleggingscategorie geworden bij de pensioenfondsen, die tot voor kort regelmatig werden gekritiseerd om hun risicomijdende beleggingen.

De pensioenfondsen beheerden eind vorig jaar 682 miljard gulden, waarvan 34 procent (238 miljard gulden) in de vorm van aandelen en 25 procent (218 miljard gulden) aan obligaties. Van hun totale aandelenportefeuille is inmiddels meer dan de helft (57 procent) belegd in aandelen van buitenlandse ondernemingen, aldus het CBS.

Ook de verzekeraars voerden hun aankopen in het vierde kwartaal van vorig jaar sterk op, maar de groei van hun belegingen is minder spectaculair dan bij de pensioenfondsen. De zeven grootste verzekeraars die het CBS ondervraagt kochten in het vierde kwartaal voor 2,4 miljard gulden aandelen. Over het gehele jaar genomen hebben zij hun beleggingen in aandelen met 7,6 miljard gulden uitgebreid tot 110,5 miljard gulden. In 1996 kochten zij voor 5,8 miljard gulden aandelen.