BENJAMIN SPOCK (1903-1998); 'Vertrouw op uzelf'

ROTTERDAM, 17 MAART. 'De eeuw van het kind' is voor de helft ook de eeuw van dr. Spock geweest. Benjamin Spock (2 mei 1903-15 maart 1998) publiceerde in 1946 het Common Sense Book Of Baby And Child Care en daarmee waren in één moeite door de eerste bestseller en de voornaamste autoriteit op pedagogisch gebied geboren.

Noch zijn hoge leeftijd, noch de twijfel die gerezen was over zijn eigen vaderlijke vermogens - zijn zoons beklaagden zich de laatste jaren in het openbaar over zijn hardvochtigheid - hebben hem doen inbinden. Nog in 1994 publiceerde hij A Better World For Our Children.

De eerste helft van Spocks leven was van het soort degelijkheid waartegen hij in de tweede helft te hoop liep. Hij werd als één van zes kinderen in een Republikeins juristenmilieu geboren en behaalde in 1929 zijn medische titel. Opmerkelijk was wel de gouden medaille die hij in 1924 met roeien won op de Olympische Spelen: zijn familie was dan ook van Nederlandse afkomst.

Zijn medische kennis vulde hij aan met psycho-analytisch werk. Later terugblikkend zag hij eigenlijk maar twee omstandigheden in zijn 'verborgen leven' die zijn koerswijziging voorbereidden, de eerste met enige vertraging, de tweede al vrij snel. In de Spaanse Burgeroorlog van 1936 onderscheidde hij voor het eerst de strijd tussen 'het Goed en het Kwaad'. Diezelfde gewaarwording zou dertig jaar later tot een fel politiek engagement leiden.

Maar om te beginnen achtte hij het gewenst, op grond van zijn ervaring in de medische kinderpraktijk, de Amerikaanse ouders op een ander been te zetten. Wat zijn onvrede met de heersende opvoedingsleer vooral had gewekt, waren de starre voedingsschema's die alle dokters aan alle ouders voor alle baby's voorschreven. Hij zette zich aan het schrijven, in overleg met zijn vrouw Jane die toen in de kleine kinderen zat. Na twee jaar verscheen zijn pedagogisch hoofdwerk dat opende met de beroemde zin: “Vertrouw op uzelf, u weet meer dan u denkt”. Dat vertrouwen moesten de ouders ook maar hebben in hun kinderen, bleek uit de rest van de tekst. Te oordelen naar de 55 miljoen exemplaren die er in Amerika van verkocht werden, waren de ouders dankbaar. In Nederland is het boek aan zijn 44ste druk toe.

Het vademecum met antwoorden op alle grote en kleine problemen in het gezin werd een aantal malen herzien op, grosso modo, twee punten: vanaf Spocks bemoeienis in de jaren zestig met de Amerikaanse kernbewapeningspolitiek en oorlogsvoering in Vietnam lardeerde hij de adviezen steeds vaker met beschouwingen over 'waartoe wij opvoeden'. Bovendien nam in latere versies de nadruk toe op het respect dat kinderen hun ouders verschuldigd zijn. De politieke moraal was onderwerp van Decent And Indecent: Our Personal And Political Behaviour (1970); zijn verdediging tegen de beschuldigingen van al te grote toegeeflijkheid stond in Raising Children In A Difficult Time (1975).

Zijn leven lang heeft hij tegen 'de bom' gedemonstreerd, in 1968 werd hij veroordeeld wegens het aanzetten tot desertie, in 1972 was hij presidentskandidaat voor de 'People's Party' met Loretta King als running mate. In de grote traditie van Amerikaanse moralisten onderscheidde hij zich door te hameren op het belang van de opvoeding. Zijn interesse in de jeugd heeft hem lang jong gehouden.