Ook Griekenlands toetreding tot EMS komt als verrassing; Athene devalueert de drachme

Voor de Grieken was het een onstuimig weekeinde. De devaluatie van de drachme met veertien procent viel ze rauw op het lijf - er was immers een politiek van de 'harde drachme' beloofd - en de Griekse toetreding tot het EMS was niet minder verrassend.

ATHENE, 16 MAART. De devaluatie van bijna veertien procent, die het afgelopen weekeinde werd afgekondigd - de gulden komt van 140 op 161 drachme - is de Grieken rauw op het lijf gevallen. De socialistische minister van Nationale Economie Jannis Papandoníou had de laatste maanden uit en te na betoogd dat de politiek van de 'harde drachme' zou worden voortgezet. En hij heeft ook nog niet zo lang geleden verklaard dat Griekenland geen pogingen zou doen, toe te treden tot het Wisselkoersmechanisme van de Europese Monetaire Unie (EMU). Dat gebeurt nu dus toch en juist in dit verheugende toetredingskader wordt de devaluatie aan het Griekse publiek verkocht.

Dat de drachme sterk was overgewaardeerd, was zowat iedereen bekend, maar een devaluatie werd niet verwacht voordat de euro haar ware schaduw over de Europese monetaire wereld zou werpen, rondom de eeuwwisseling dus. Dat de regering nog deze maand in de Verenigde Staten een lening afsloot van 1,25 miljard dollar bracht ook menigeen op een dwaalspoor. Zoiets is zeer ongebruikelijk vlak voor een devaluatie, want het levert groot verlies op.

Wel was de nationale munt op gezette tijden in gevaar doordat internationale speculanten zich op haar richtten, maar dan sprong de Griekse Bank bij met massa-aankopen van drachmen. Dit leidde tot een voortzetting van de te hoge rentevoet en vormde ook een aderlating op de reserves aan buitenlandse valuta, die momenteel ruim 15 miljard dollar bedragen, een aanmerkelijke daling sinds vorig jaar, maar een stijging sinds de laatste maanden. De regering verkondigt nu dat dit niet eeuwig kon duren en dat de problemen gelukkig in Europees verband zijn opgevangen.

Devaluatie plus EMS-toetreding, op Grieks initiatief opgezet, vormen al met al een groot succes voor Athene, zo zei Simitis zaterdagavond tevreden.

Nooit eerder werd een land met een inflatie groter dan 3 procent in het Europese Monetaire Systeem opgenomen. Het is van de zijde van Brussel een erkenning van de vorderingen die Griekenland de laatste jaren heeft gemaakt ter vervulling van de criteria die het Verdrag van Maastricht stelde. Zo is de inflatie in zes jaar teruggelopen van 14 tot 4,3 procent, het financieringstekort van 10 naar 4 procent van het bruto nationaal inkomen.

Maar hier zit nu juist de grote bedreiging die met de devaluatie samenvalt, zo preekt niet alleen de oppositie. Het mooie succes van de inflatiebestrijding kan verloren gaan doordat de prijzen, vooral van geïmporteerde producten, op korte termijn zullen stijgen. In de eerste plaats brandstoffen en voorts geïmporteerde voedingswaren, die eenderde uitmaken van wat hier in de supermarkt wordt verkocht. En dan natuurlijk elektrische producten, auto's, geneesmiddelen.

Kenners verwachten derhalve dat de inflatie de komende maanden weer zal oplopen tot 6 à 7 procent. De regering wil dit niet ontkennen, maar houdt vast aan haar oorspronkelijke doeleinden: 2,5 procent voor eind dit jaar, 2 voor eind volgend jaar. Zij blijft voorspellen dat Griekenland in 2001 de EMU kan halen.

Mede daartoe heeft minister Papandoníou gisteren een aantal stringente maatregelen afgekondigd, met als strengste dat alles zal worden gedaan om loonstijgingen dit jaar tot 2,5 te beperken, ook in de private sector (waar echter geen dwang op de werkgever zal worden uitgeoefend). Toch zullen de vakbonden zullen, gelet op de verwachte inflatie, zeker 5 à 6 procent eisen.

De minister kondigde voorts gedeeltelijke privatisering van 11 noodlijdende staatsbedrijven aan, waaronder Olympic Airways, door het op de beurs aanbieden van 49 procent van de aandelen, en totale verkoop van drie à vier banken. Het sociale verzekeringsstelsel zal worden gesaneerd, overheidsuitgaven zoveel mogelijk beperkt, maar niet die voor een aantal essentiële grote werken zoals de Atheense metro, het nieuwe vliegveld bij Athene en de west-oost verbindingen in het noorden van het land. Het komt er op neer dat de politiek van versobering, al enige jaren toegepast, zal worden verhevigd.

Vanzelfsprekend hoopt de regering op toename van de export - al vijf jaar op z'n retour - en van het toerisme. Griekenland wordt door de devaluatie immers goedkoper voor buitenlanders. Het tekort op de betalingsbalans was in 1997 tot recordhoogte gestegen: bijna 5 miljard dollar, 6,6, procent hoger dan het jaar tevoren.

Een grote strop vormt de devaluatie voor de vele particulieren die leningen hadden afgesloten in buitenlandse valuta, voor bouwdoeleinden of voor consumptie (auto's!). Nog negatiever zal zij uitvallen voor de groeiende groep gepensioneerden, die toch al klagen en betogen over minimale condities. Daarentegen kan zij gunstig zijn voor de boeren, die hun subsidies in ecu's krijgen betaald, en voor allen die profiteren van de EU-'paketten' Delors en Santer.

De rechtse oppositiepartij Nieuwe Democratie (ND) komt met sombere voorspellingen, dat spoedig weer een politiek van de harde drachme zal worden gevoerd, die andermaal zal mislukken. De regering stelt daarentegen dat dit 'de laatste devaluatie' is en dat het land daarvoor van nu af aan is gevrijwaard. De beurs van Athene deelt in dit optimisme blijkbaar want de koersindex steeg er vanmorgen met bijna 8 procent

ND-leider Kostas Karamanlis noemde Simitis gisteren 'de premier van de leugen, van de duurte, de werkloosheid en de devaluatie'. De communisten kwamen met de beschuldiging dat 'het land voor de helft van de prijs wordt verkocht'. Van de rechtse oppositie heeft de regering overigens voorlopig niet te velen. Zij is, door de tegenstelling Karamanlis-Mitsotakis totaal ontredderd en de krukken waarop eerstgenoemde nog zes weken zal moeten lopen - na een val tijdens de training voor een parlementaire voetbalwedstrijd - moeten wel symbolisch werken.