Cook wijzigt plan onder druk Israel

TEL AVIV, 16 MAART. Onder zware druk van Israel heeft de Britse minister van Buitenlandse Zaken, Robin Cook, er gisteren van afgezien deze week samen met de Palestijnse leider Faisal Husseini een bezoek te brengen aan het grote Israelische bouwproject bij Har Homa, in Zuid-Jeruzalem nabij Bethlehem. Husseini beheert in het Palestijnse zelfbestuur de Jeruzalem-portefeuille. De Israelische premier, Benjamin Netanyahu, had het voornemen van Cook om met de Palestijn naar Har Homa te gaan als een provocatie opgevat.

Wat Israel betreft heeft Cook zich daardoor gediskwalificeerd uit naam van de EU een nieuw Europees vredesinitiatief in het Midden-Oosten te lanceren. Groot-Brittannië zit thans de EU-ministerraad voor. De Israelische verontwaardiging liep zo hoog op dat er zelfs sprake was van het schrappen van een ontmoeting tussen Netanyahu en Cook. Israel oefent zware druk op Cook uit om ook geen privé-bezoek aan Har Homa te brengen, zoals op dit moment het voornemen is. Indien het bezoek doorgaat, ontwikkelt zich volgens politieke kringen in Jeruzalem “een crisis” tussen Israel en de EU.

Cook komt morgen voor een bezoek van 24 uur naar Israel en de Palestijnse gebieden. De Britse minister toonde zich zaterdag in Edinburgh tegenover zijn EU-collega's zeer somber over zijn kansen van slagen. Cook zei daarbij dat hij zich niets zou aantrekken van protesten tegen zijn plan om Har Homa te bezoeken. De bouw van Har Homa en het daarop volgende Palestijnse protest leidde tot het vastlopen van het vredesproces.

Zijn komst valt samen met oplopende spanning tussen Israel en de Palestijnen in bezet gebied, met name in Hebron en omstreken. Nauwe samenwerking tussen het Israelische bezettingsleger en de Palestijnse politie heeft voorkomen dat de Palestijnse volkswoede over het doodschieten van drie Palestijnse arbeiders vorige week dinsdag bij een wegversperring nabij Hebron is uitgedraaid op een hernieuwing van de Palestijnse opstand. Hoewel inmiddels zo'n 100 Palestijnen bij onlusten zijn gewond door Israelische rubberkogels, bleef het gisteren betrekkelijk rustig.

In Hebron werden vrijdagavond negen journalisten, het merendeel voor buitenlandse stations werkende cameralieden, door Israelische soldaten gewond. Zowel de Israelische Associatie van journalisten als de buitenlandse persvereniging hebben hiertegen scherp geprotesteerd. Israelische militaire kringen zeggen dat dezen zich bij de Palestijnse demonstranten ophielden en niet als journalisten door de soldaten werden herkend. De journalisten menen dat een camerman met een tv-camera op zijn schouder ook van 200 meter herkenbaar is.

Netanyahu heeft gisteren kritiek geleverd op kolonisten in Hebron die vrijdagavond gewapend de Palestijnse wijk van de stad binnendrongen en daar schade toebrachten aan Palestijns bezit. Dat gebeurde nadat volgens de kolonisten hun huizen vanuit een nabij gelegen Palestijnse wijk waren beschoten. In de regering liepen gisteren de emoties hoog op toen ministers elkaar in de haren vlogen over de onvoldoende bescherming die de kolonisten in Hebron van het leger zouden genieten. Minister van Defensie Yitzhak Mordechai zei “van binnen te koken” over deze beschuldigingen.

Minister Ariel Sharon heeft in een tv-vraaggesprek gezegd dat Israel blijft proberen Hamas-leider Khaled Meshal te vermoorden, zij het buiten Jordaans grondgebied. Sharon onthulde dat hij dit tegen Jordaanse leiders had gezegd tijdens zijn geslaagde poging om twee Mossad-agenten die betrokken waren bij een mislukte aanslag op Meshal in Amman uit Jordaanse handen te bevrijden.

De moordaanslag op Meshal leidde tot een zeer ernstige crisis tussen Israel en Jordanië die pas na het aftreden van Danny Yatom, het hoofd van de Mossad, werd bijgelegd. Sharon speelde achter de schermen een belangrijke rol in het bijleggen van het geschil met Jordanië.