De Franse regio heeft weinig invloed

Zondag kiezen de Fransen nieuwe regio-besturen. De linkse coalitie hoopt haar recente succes te prolongeren. Rechts is verdeeld en wordt bedreigd door het Front Nationaal.

PARIJS, 14 maart. Edouard Balladur neemt plaats op een te lage en te zachte kruk in de kelder van een bioscoopje in het hart van Montmartre. De oud-premier van Frankrijk moet hoge bergen beklimmen om zijn politieke lot en dat van de rechtse oppositie veilig te stellen. In januari 1993 dacht hij president van Frankrijk te worden, nu streeft hij naar het voorzitterschap van de regio Ile-de-France, dat is Parijs en omgeving.

“Uw vraag over aids en drugs is erg interessant. Het enige is dat de regio weinig bevoegdheden heeft...” De kandidaat kijkt het kringetje jongeren eens rond. Dit is een werkgroep 'gezondheid' samengesteld uit Parijse leden van de gaullistische RPR en de centrum-liberale UDF. Edouard Balladur avec les Jeunes staat op posters die tegen wanden zijn geplakt. Als de jongeren ook achter hem staan, kan het zondag nog wat worden.

Ile-de-France is de regio waar de meeste nieuwsgierigheid bij deze verkiezingen naar uitgaat. Niet alleen omdat de dominante lichtstad er in ligt, omdat 20 procent van Frankrijk hier woont, of de regio goed is voor een derde van het nationaal inkomen en tweederde van alle vermogensbelasting. Ile-de-France staat model voor het conflict tussen rechts, dat zich tracht te herstellen van de klap van mei '97, en verzameld links dat hoopt op nieuwe successen, terwijl het extreem-rechtse Front National het beste maakt van zijn paria-op-de-wip-functie.

Tegen het slot van de avond staat hij als een heer in een klassiek gesneden pak voor zijn jongeren. In niets onderscheidt Edouard Balladur zich van de dagen waarin hij als minister-president ('93-'95) onder de toen al zwaar zieke president Mitterrand meende Frankrijk te besturen. De microfoon laat hij liggen, hij wil ook geen nare campagnetaal uitslaan. Hij heeft altijd de voorkeur gegeven aan een bovenpartijdige toon. Daarom heeft de RPR Chiracs interne rivaal in de presidentsrace van '95 nu ook ingezet. Omdat hij als enige rechts kan verenigen. En, wie weet, na een nederlaag even stil is.

De taak is zwaar. Rechts heeft 20 van de 22 regio's van Frankrijk de laatste zes jaar bestuurd. Rechts heeft daar weinig trots over te melden. De aftredend voorzitter van Ile-de-France, Michel Giraud, haalde het nieuws meestal met uitnodigingen van de justitie.

Balladur zegt het voorgaande regio-bestuur volledig voor zijn rekening te nemen, maar noemt de naam van zijn voorganger nooit. Hij had evenmin plaats op zijn lijst voor de partijgenote die de moed had bedenkelijke praktijken bij publieke aanbestedingen aan de kaak te stellen. Die affaire is dynamiet in gaullistenland want niet alleen de regio, ook de gemeente Parijs, achttien jaar geleid door Chirac, wordt hierbij regelmatig genoemd.

De linkse coalitie van socialisten, communisten, groenen en radicaal-socialisten planeert de laatste weken op een wolk. De verkiezingen lijken risicovrij: gezien de overmacht van rechts op regio-niveau moet het altijd beter kunnen. Zelfs als de vergelijking met de gunstige kamerverkiezingen van vorig jaar tegenvalt kan links nog altijd winst melden. Opiniepeilingen suggereren bovendien dat het Franse volk tevreden blijft over de samenwerking tussen een rechtse president en een linkse regering.

Premier Jospin, die hoog opgeeft van zijn methodische stijl van regeren en het ethische wolmerk dat er aan hangt, heeft in Ile-de-France een paar koppen tegen elkaar moeten slaan. Hoewel de communisten in veel betonnen voorsteden van Parijs van oudsher burgemeesters, raadsmeerderheden en Lenin-boulevards hebben, stond wel vast dat de socialisten de tegenkandidaat namens La Gauche Plurielle (meervoudig links) zouden leveren. De bewindsman op het reuzeministerie van Financiën, Economie en Industrie, Dominique Strauss-Kahn (DSK), zette er zijn zinnen op en liet zich door het regionale partijkader tot lijsttrekker benoemen.

Het toeval wilde dat Jospin als symbool van zijn nieuwe politieke zuiverheid het afschaffen van Frankrijks veelfunctie-traditie had gekozen. Burgemeester, Kamerlid, minister, Europarlementariër, regiovoorzitter, het kon niet op voor generaties Franse bestuurders. Alain Juppé was tussen '95 en '97 minister-president en Kamerlid, en zaterdags burgemeester en voorzitter van de agglomeratieraad in Bordeaux. Dat leverde gemor op. Zijn opvolger Jospin heeft het zijn ministers verboden. Zonder enthousiasme hebben zij hun aardige stadhuizen tijdelijk overgedaan.

Vandaar dat de ambities van Jospins vriend en minister DSK in Ile-de-France onduldbaar waren. Even was er sprake van dat oud-premier Michel Rocard het namens links tegen Edouard Balladur zou opnemen, maar die werd weggeduwd door zijn eeuwige rechterhand Jean-Paul Huchon. Een staaltje politieke vadermoord dat extra bitter was voor Rocard omdat hij op last van Jospin al had moeten kiezen tussen de Senaat en het Europees Parlement. De populaire DSK voerde rustig campagne tussen cineasten en marktbezoekers maar laat het eventuele regio-voorzitterschap aan de weinig flamboyante Huchon over. Links is veelvormig maar niet overdreven elegant in het hart van Frankrijk.

Ook daarin staat het Ile-de-France redelijk model voor wat elders gebeurt. Van Nord-Pas-de-Calais tot Marseille wemelt het van de eigenheimers. Men is overal overigens snel uitgepraat over de regio's zelf, waar maar 10 procent van de lagere overheidsgelden omgaat (30 procent in de departementen en 60 procent in de gemeenten). Landelijke thema's domineren. Toch zijn het gewilde baantjes, vooral voor aankomend en afvloeiend landelijk politiek personeel. De regionale verkiezingen zijn bovendien de enige in Frankrijk met evenredige vertegenwoordiging. De enige dus met coalities.

Daar komt het Front National om de hoek kijken. De partij van Jean-Marie Le Pen (zelf kandidaat in Provence-Alpes-Côte d'Azur) lonkt naar de rechtse partijen. Nationaal RPR-leider Philippe Séguin heeft stad en land afgereisd om te verzekeren dat niemand met de lepenisten zal pacteren. Maar gezien het aantal weglooplijsten op rechts, weet niemand hoeveel regionale vorsten hun kroon gaan redden met hulp van een paar vreemdelingenhaters. Oud-minister Charles Pasqua (RPR) hielp collega Balladur deze week al een handje door kiezers in Ile-de-France te waarschuwen hun mooie streek niet tot 'The Bronx' te laten verworden. Een duister signaal.