'Oef, meer dan zes sprekers te gaan'

De opening van de zogeheten Europese Conferentie (waar huidige en toekomstige leden van de EU van gedachten wisselen) in Londen was gisteren vooral een symbolische gebeurtenis.

LONDEN, 13 MAART. Meer dan een half uur stond de Britse premier, Blair, gisteren glimlachend en handen schuddend zijn buitenlandse gasten te ontvangen. Volgens protocollaire volgorde druppelden de staats- en regeringsleiders uit 26 landen het vorstelijke Lancaster House binnen, om aan te schuiven bij de eerste Europese Conferentie van huidige en toekomstige leden van de Europese Unie. Hoe zijn ontmoeting met Sinn Fein-leider Adams eerder die dag was verlopen, wilde premier Kok weten. Goed, glimlachte Blair, die al weer uitkeek naar zijn volgende gast.

De Conferentie was in de eerste plaats een ceremoniële bijeenkomst, was vooraf van alle kanten onderstreept. Van een inhoudelijke discussie kon met 26 gesprekspartners geen sprake zijn. “Bij de achttiende spreker zeiden we, oef, nog meer dan zes te gaan”, zei een Europees diplomaat na afloop. Het was dan ook bijna een verrassing dat de bijeenkomst nog enige concrete resultaten opleverde.

Op voorstel van de Duitse bondskanselier, Kohl, wordt zo snel mogelijk een groep experts uit de 26 landen samengesteld, die zich moet buigen over georganiseerde misdaad en drugshandel.

De 26 namen ook een verklaring aan over Kosovo, waarin het “excessieve machtsgebruik van de autoriteiten in Belgrado tegen een burgerbevolking” wordt veroordeeld. De landen van de Europese Unie verklaarden bovendien dat ze “geen vooruitzicht zien op ontwikkeling van de relaties met Joegoslavië, inclusief handelsbetrekkingen, tenzij de houding van Belgrado ten aanzien van de crisis verandert”.

Turkije, dat eregast had moeten zijn van de Conferentie, had de uitnodiging afgeslagen omdat het niet wordt betrokken bij het 'toetredingsproces' van de EU. Verschillende aanwezigen, onder wie de Franse president, Chirac, onderstreepten dat “dit grote Europese land” een plaats verdient op de conferentie. Ook bondskanselier Kohl zei te hopen dat Turkije zijn uitnodiging alsnog accepteert. Duitsland was een van de landen van de Europese Unie die het langst aarzelden of Ankara moest worden uitgenodigd. In de slottekst wordt Turkije niet genoemd, wel wordt gezegd dat de conferentie open blijft voor iedereen die een uitnodiging heeft ontvangen.

Terwijl van een inhoudelijke discussie geen sprake was tijdens de Europese Conferentie, werden wel zaken gedaan in de marge van de bijeenkomst. Zo sprak de Cyprische president, Kliridis, met de Britse minister van Buitenlandse Zaken, Cook. Namens de Europese Unie drong Cook er op aan dat in het Cyprische team dat met de EU moet onderhandelen over toetreding ook afgevaardigden worden opgenomen uit het door Turkije bezette Noord-Cyprus. Kliridis beloofde dat Turks-Cyprioten “als volwaardig lid” mogen deelnemen aan het onderhandelingsteam. Cook zei dat hij er bij de Turks-Cyprische leider Denktacçs op zou aandringen het aanbod te accepteren. Denktacçs heeft tot nu toe bedankt voor deelname aan het onderhandelingsteam zolang Turks-Cyprus niet internationaal wordt erkend.

Eind deze maand moet de Europese Unie de onderhandelingen openen met Cyprus, maar de twijfel groeit hoe dat moet met het verdeelde eiland. Vooral Frankrijk aarzelt over onderhandelingen met alleen Grieks-Cyprioten. “De Europese Unie heeft niet de roeping een deel van Cyprus op te nemen en een conflict te importeren dat niet van haar is”, waarschuwde Chirac gisteren. Griekenland dreigt echter de uitbreiding naar Oost-Europa te blokkeren als de toetreding van Cyprus wordt vertraagd.

Behalve met Cyprus moet de Europese Unie eind deze maand onderhandelingen over toetreding openen met vijf Oost-Europese landen. De Europese Conferentie was bedoeld om ook de 'achterblijvers' bij de EU te betrekken. Die opzet leek geslaagd. Zelfs de Slowaakse premier, Mear, sprak gisteren tevreden over een bijeenkomst van groot belang. Mear kreeg eerder deze week nog de waarschuwing dat het lidmaatschap van de EU in het gedrang komt omdat hij justitiële onderzoeken tegen politieke bondgenoten heeft stopgezet.

Chirac ontvouwde aan het eind van de dag plannen hoe de volgende Europese Conferentie “nog efficiënter” kan verlopen. “De bijeenkomst moet twee dagen duren en minder formeel zijn”, zei de president. “Dan kunnen we nog meer vooruitgang boeken.”

    • Birgit Donker