Madrid is sceptisch; 'Vredesplan' ingediend voor Baskenland

MADRID, 13 MAART. De scheidende president van de Spaanse regio Baskenland heeft een 'vredesplan' gepresenteerd dat een einde moet maken aan de terreur van de afscheidingsbeweging ETA. Madrid is sceptisch.

Een definitieve beëindiging van de terreur van de ETA in ruil voor overleg tussen alle politieke bewegingen, waarbij alle opties voor de toekomstige status van een onafhankelijk Baskenland bespreekbaar zijn. Dat zijn de centrale punten in het 'Vredesplan' dat deze week gepresenteerd is door de Baskische regio-president José Antonio Ardanza.

Aradanza, lid van de 'gematigde' Baskisch-nationalistische PNV, is al sedert 1985 president van de Baskische regio, maar zal bij de komende regionale verkiezingen niet herkiesbaar zijn. Het 'vredesplan' is volgens verklaringen van de regio-president bedoeld als een laatste poging voor zijn vertrek om de partijen in Baskenland op één lijn te krijgen bij een politieke oplossing voor de ETA-terreur.

Zowel de conservatieve regeringspartij van premier Aznar als de socialistische oppositie hebben het plan sceptisch ontvangen. Woordvoerders van beide partijen, na de PNV de twee grootste partijen in de regio, maken vooral bezwaar tegen een dialoog met de ETA zonder duidelijkheid vooraf over de status van Baskenland.

Een en ander gaat volgens de verschillende woordvoerders in tegen de Spaanse grondwet en het statuut voor de regio Baskenland zoals deze na de invoering van de democratie in Spanje zijn vastgesteld. Zij wijzen erop dat de grondwet en het statuut destijds door een ruime meerderheid van de Basken zijn aangenomen.

Het voorstel van Ardanza wordt door velen gezien als een poging van de Baskische nationalisten om onder de noemer van een vredesplan alsnog de afscheiding van Baskenland te bewerkstelligen. De reacties zijn niettemin terughoudend omdat wordt gevreesd dat een en ander de eenheid van de partijen in Baskenland om gezamenlijk tegen de ETA op te treden onder druk kan zetten.

Nadat premier Aznar reeds eerder had verklaard het 'vredesplan' niet op voorhand te willen afwijzen, zei de president van de conservatieve Partido Popular (Volkspartij) in Baskenland, Carlos Iturgaiz, gisteren dat de grondwet en het statuut, waarin de regionale autonomie van Baskenland vastliggen, de uiterste grens voor een dialoog zijn. Iturgaiz verklaarde dat hij “noch naar de inhoud, noch naar de vorm” akkoord gaat met het plan.

Hoewel een aantal van zijn partijgenoten het plan zei te willen “overdenken”, noemde de socialistische voorzitter in Baskenland, Txiki Benegas, het voorstel onaanvaardbaar. “Het is een eenzijdig opleggen van zelfbeschikkingsrecht aan de rest van het land”, aldus Benegas. In socialistische kring is juist de afgelopen weken gewerkt aan voorstellen om de regionalisering van Spanje definitief vast te leggen om zo te voorkomen dat de Spaanse staat te veel versplinterd raakt.

De door communisten geleide linkse partijcombinatie Izquierda Unida (Verenigd Links) toonde zich positief over het plan. Volgens partijleider Julio Anguita, die gisteren op bezoek was bij Ardanza, is een herziening van de Spaanse grondwet noodzakelijk, waarbij regio's als Baskenland volledige zelfbeschikking krijgen. Anguita toonde zich tevens voorstander van een nieuwe volksraadpleging in Baskenland.

Van de ETA zelf is nog geen reactie ontvangen. De politieke arm van de terreurorganisatie, Herri Batasuna, verklaarde dat de leden zich over het document zullen moeten uitspreken. De partij toonde zich er evenwel mee ingenomen dat de noodzaak wordt vastgesteld van een politieke oplossing.

Het felst reageerde de Vereniging van Terreurslachtoffers, die het plan een “afgang van de rechtsstaat” noemde die de ETA alsnog een schijn van kredietwaardigheid geeft.