Kroonprins voelt meer voor inhoud dan voor vertoon

Kroonprins Willem-Alexander, op reis in Brazilië, sprak gisteren met enkele journalisten. Als voorwaarde stelde de RVD daarbij: geen letterlijke citaten.

RIO DE JANEIRO, 13 MAART. Komend voorjaar wordt bekend wat de kroonprins gaat doen in het watermanagement, welke functie erbij is gezocht. De prins geeft aan dat hij graag wat meer ruimte wil hebben om in het openbaar te praten, zoals zijn oom Pieter van Vollenhoven, die voorzitter is van de Spoorwegongevallenraad. En nee, Willem-Alexander heeft nog steeds geen trouwplannen.

Wat de kroonprins tegen journalisten zegt, is nieuws - of er wordt nieuws van gemaakt. Omdat hij aankomend koning is, en omdat hij van de Rijksvoorlichtingsdienst bijna nooit vragen van journalisten mag beantwoorden.

Een enkele keer mag het wel, zoals gisteren op de vierde dag van zijn bezoek aan Brazilië.

Het programma-onderdeel heet 'informele ontmoeting met de pers', een half uur, op de vijfde verdieping van hotel Copacabana Palace in Rio de Janeiro.

Aan één kant van de prins zit de ambassadeur, aan de andere kant een voorlichter van de RVD, en in een hoek schuin achter hem de hofhouding. Over zijn bezoek aan Brazilië: dit is precies wat hij graag doet. Voorbereidend werk voor economische missies. De prins - hij zei het al vaker - heeft geen zin om in het buitenland met veel vertoon contracten binnen te halen die eigenlijk al zijn gesloten. Willem-Alexander wil, zegt hij, niet de wereld rondtrekken alsof hij de voorzitter van de werkgevers is, of de kroonprins van België. Show hoort erbij, maar zijn taak moet inhoud hebben.

Watermanagement? Iets coördinerends zal het moeten worden. Maar we horen er over een paar maanden meer van.

Dan gaat het gesprek over een andere, recente reis van de prins, naar Japan. En over een andere functie dan watermanager: lid van het Internationaal Olympisch Comité. Nee, daar zal de kroonprins niets over zeggen. De RVD-ambtenaar bemoeit zich er ook mee. Jongens, laten we het toch over Brazilië hebben.

Maar hoe lastig is het om je niet te kunnen verdedigen? De kroonprins zegt dat hij niet anders kan, het hoort bij zijn positie. En voor zijn verdediging heeft hij een effectief apparaat tot zijn beschikking, dat problemen heel goed oplost. Hij kijkt even opzij naar de RVD-man.

Maar het kan misschien ook anders. De prins noemt het voorbeeld van zijn oom, Pieter van Vollenhoven. Die heeft voor zichzelf, in zijn werk voor de Spoorwegongevallenraad, ruimte gecreeërd om meer te zeggen. De prins probeert die ruimte ook te krijgen, zegt hij. Maar hij weet dat die voor hem, omdat hij dichter bij het koninklijke vuur zit, beperkt zal blijven.

Terug naar Brazilië. Vraagt de kroonprins soms niet te veel door? Zijn de opmerkingen die hij maakt niet te direct voor Latijns Amerika?

Willem-Alexander hoopt dat de Brazilianen niets anders van hem verwachten dan dat. Door kritische vragen krijg je de leukste discussies, vindt hij. Dat doet hij in Nederland ook, en dat moet kunnen in een moderne monarchie. En hij is niet van plan om in zijn functie van kroonprins alleen maar ceremonieel te glimlachen. Er zijn wel eens mensen die zeggen: maar ik durf tegen u niet te zeggen dat u ongelijk hebt. Dan zegt hij: luister eens, we leven aan het eind van de twintigste eeuw, niet van de negentiende.

Opeens vraagt een verslaggever of de prins zijn vriendin niet mist, zo ver weg in Brazilië. De leden van de hofhouding, de ambassadeur en de RVD-ambtenaar blazen en snuiven van verontwaardiging. Prins Willem-Alexander moet er een beetje om lachen. Hij zegt dat hij op het moment geen contact heeft met thuis. Hij heeft wel een mailinglijst bij zich, met zo'n vijftig e-mail-adressen van vrienden. Die schrijft hij wat er gebeurt, welke gekke dingen hij meemaakt. Die stukjes bewaart hij, als dagboek.

En geldt nog steeds wat de prins een half jaar geleden in een televisie-interview zei? Dat hij nog lang niet denkt aan trouwen?

Ja, zegt Willem-Alexander, dat geldt nog steeds. De ambtenaar van de Rijksvoorlichtingsdienst voegt eraan toe dat het pas anders is als de RVD dat meldt.

Waarom was Emily Bremers uitgenodigd op de verjaardag van zijn moeder? De prins wil er niets over zeggen. Alleen dat ze er was, ja. Dat zag hij op een foto in de krant.