Eerst de polis, dan de patiënt

Nu half Nederland weer is bevangen door overmoed en snowboardend zijn lichamelijke ondergang tegemoet gaat, begint het jaarlijkse terugkerende getouwtrek tussen reisverzekeraars en gedupeerden. De cruciale vraag is telkens of er sprake was van overmacht of een redelijkerwijs te verwachten calamiteit. Nam de verzekerde een onverantwoord risico toen hij aan het einde van de springschans spontaan tot een salto besloot? Had hij zich met die chronische maagkwaal moeten storten in de après ski? En had het bordje 'Niet betreden. Lawinegevaar' geen belletje moeten doen rinkelen?

Voor de onfortuinlijken die zichzelf terug vinden onder enkele meters sneeuw, is het te hopen dat de verzekeraar de kosten van de zoek- en reddingsactie vergoedt. Die lopen al snel in de tienduizenden guldens voor een actie met een reddingshelicopter. Mocht het ongeluk zich voordoen in tamelijk onbegaanbaar gebied, met een thuisvlucht per ambulancevliegtuigje na afloop, dan kan de rekening tonnen bedragen.

In tegenstelling tot de betrekkelijke zorgeloosheid waarmee slachtoffers in televisieseries helicopters worden in gehesen en door dappere dokters worden gered van een wisse dood, is hulpverlening in werkelijkheid geen onbezoldigde barmhartigheid.

Wie zich geheel in de kreukels meldt bij een van de alarmcentrales, krijgt eerst een polis-check-up en dan pas een medische. Is er sprake van onderverzekering, dan zal de familie in Nederland geld moeten overmaken. Pas als dat onmogelijk blijkt, probeert de centrale een regeling te treffen met de verzekeraar.

Onsportieve sceptici plegen te stellen dat het boeken van een skivakantie op zichzelf al een onverantwoord gezondheidsrisico is. Verzekeraars wijzen op het gegeven dat slechts een procent van de wintersporters een claim indient wegens letsel en vrezen veeleer de capriolen van sommige zomer-vakantiegangers. Zo tuimelen opvallend veel fietsers in Frankrijk van hun rijwiel en zijn reizigers naar België en Luxemburg berucht omdat ze in de helft van de gevallen in het geheel geen reisverzekering hebben afgesloten.

Te vaak wordt ervan uitgegaan dat de reguliere ziektekostenverzekering alle medische kosten in het buitenland vergoedt. Wie door een gebroken voet geen auto meer kan rijden en met drie kinderen, vier koffers én de hond per boemeltrein de terugreis naar Nederland maakt, weet wel beter. Dan in het vervolg toch maar een aanvullende polis die een chauffeur regelt.

De consument met reisplannen zal met moeite tot een prijsvergelijking komen, omdat de paketten van de verzekeraars onderling zeer verschillen. Dat geldt met name voor doorlopende reisverzekeringen. Om te voorkomen dat teveel wordt betaald, is het aan te raden eerst te kijken in hoeverre de reguliere verzekeringen al kosten in het buitenland dekken en vervolgens een passende reisverzekering af te sluiten.

Een redelijk complete reisverzekering kost 1,75 tot twee gulden per dag per persoon. Skiërs betalen twee gulden extra, langlaufers een gulden per dag per persoon. Automobilistenhulp kost ongeveer 20 gulden. Doorlopende reisverzekeringen zijn er vanaf tachtig en tot zo'nhonderdvijftig gulden per persoon per jaar.

Behalve onverbeterlijke stuntels waartegen nu eenmaal geen veiligheidssluiting of fietshelm is bestand, zijn er natuurlijk ook slachtoffers van veel dramatischer gebeurtenissen. In geval van een aardbeving, een overstroming of het plotseling uitbreken van een oorlog in een land, neemt het ministerie van Buitenlandse Zaken onmiddellijk het heft in handen. Verzekeraars dragen bij in de kosten van evacuatie, maar van wie daar geen gehoor aan geeft en in het onheilsgebied blijft, vervalt de reisverzekering.

Hetzelfde geldt voor hen die met een pak drugs onder de kleding de grens plegen over te steken en worden gepakt. Al vergoedt de reisverzekering normaliter de kosten van rechtsbijstand, in dit geval is de smokkelaar overgeleverd aan de welwillendheid van familieleden of kennissen. De verzekerde kon immers van te voren 'redelijkerwijs anticiperen' op het feit dat drugs en douaniers geen feestelijke combinatie vormen. Als achteraf blijkt dat de arrestatie op een misverstand berustte en de gedupeerde onschuldig was, keert de reisverzekeraar alsnog uit.

Als de misstap echter leidt tot een gevangenschap, komen alle kosten op rekening van de arrestant zelf. Wel kan het voorkomen dat het plaatselijke Nederlandse consulaat bijdraagt aan het welzijn van de landgenoot.

Voor extreme situaties tijdens een vakantie in het buitenland zijn geen beleidsregels opgesteld. Hoe de verzekeraar handelt, is afhankelijk van het oordeel van deskundigen ter plaatse en het morele plichtsgevoel van de maatschappij. Bij grote rampen slaan verzekeraars de handen nog wel eens ineen en vergoeden ze meer kosten dan ze volgens de polis zouden moeten.

Dat gaat ook op als een reiziger wordt gegijzeld tijdens zijn vakantie. De meeste verzekeraars doen niet moeilijk als de partner daardoor langer in het buitenland moet blijven dan gepland. Er is dan immers sprake van overmacht.

Zoekacties naar ontvoerden (en vermisten) vallen ook binnen de reisverzekering,althans, zolang 'deskundigen' de kans van slagen nog positief inschatten.

Zolang de toerist geen grotere rampen overkomt dan een gebroken been of een lastige infectie en een volledige reisverzekering is afgesloten, kan de reiziger gerust zijn. Voor activiteiten zoals berg-, vecht- en luchtsporten zijn speciale aanvullende verzekeringen nodig, alsmede voor deelname aan paardrijwedstrijden en rugby. De dappere bungeejumper kan alleen maar hopen dat het elastiek niet te lang maar wel stevig is, want de sprong is niet te verzekeren. De verzekeraars achten het risico op letsel te groot.

Rest nog de groep die niet eens de kans krijgt een bot te breken: zij die annuleren. Moest je vroeger dood, dan wel ernstig ziek zijn om de reissom terug te krijgen van de verzekeraar, tegenwoordig biedt veel meer ellende zicht op restitutie: een herexamen van een van de kinderen, plotselinge onvrijwillige werkloosheid of een partner die als donderslag bij heldere hemel de benen neemt. Tenzij op dat laatste 'redelijkerwijs geanticipeerd' had kunnen worden uiteraard.