Unilever boos over Brussels besluit

IJsjesmaker Unilever moet van de Europese Commissie zijn 'exclusieve' vrieskisten in Ierland openstellen voor de ijsjes van concurrenten als Mars.

ROTTERDAM, 12 MAART. Het verhitte debat over Ierse ijsjes is gisteren zijn beslissende fase ingegaan. Het Amerikaanse Mars, het grootste niet-beursgenoteerde bedrijf in de Verenigde Staten, kreeg eindelijk een hem welgevallig antwoord op een in 1991 ingediende klacht. En het Nederlands-Britse Unilever, wereldwijd marktleider met een omzet van meer dan 12 miljard gulden in ijs, ging meteen tegen de beslissing in beroep, zoals al een maand geleden was aangekondigd.

Unilever, de maker van Magnum- en Solero-ijsjes, moet zijn vrieskisten in winkels in Ierland binnen drie maanden openstellen voor de ijsjes van concurrenten als Mars, zo heeft de Europese Commissie gisteren besloten.

“Het besluit is gebaseerd op onzindelijk denken. De Commissie lijkt de bescherming van concurrentie te verwarren met de bescherming van concurrenten”, zegt Frans Tummers, senior vice-president bij Unilever in een ongebruikelijk scherpe reactie. “We zijn echt heel boos.” Volgens Unilever heeft de uitspraak geen gevolgen voor de rest van Europa. “De Commissie heeft alleen de situatie in Ierland onderzocht, niet in de overige landen.”

Unilever verkoopt zijn ijsjes in Ierland door de winkels vrieskisten te leveren op voorwaarde dat daarin alleen de Unilever-ijsjes mogen liggen, een systeem dat overal in Europa gebruikelijk is en ook wordt toegepast door de belangrijkste concurrent Nestlé. Unilever, met in Europa een marktaandeel van naar schatting 40 procent, beheerst volgens Mars 85 procent van de markt in Ierland voor Impulse - niet de literpakken, maar de losse ijsjes.

Mars speelt de rol van underdog in hun strijd tegen Unilever. “Als Amerikanen het in de markt niet kunnen winnen, stappen ze naar de rechter”, zegt Tummers. Mars probeert al jaren een aandeel te verwerven in de ijsco-markt met hun bevroren Mars- en Snickers-repen, maar tot nu toe met weinig succes. Alleen in Engeland komt het marktaandeel boven de 10 procent. Mars stelt dat het door 'exclusiviteit' van de Unilever-vrieskisten onmogelijk is om de markt binnen te komen. Winkeliers die slechts plaats hebben voor één vrieskist kiezen vanzelfsprekend voor de marktleider. Daardoor kan Mars op geen enkele wijze een ruime distributie krijgen. Mars wil graag in de vrieskisten van de concurrentie. “Dan heeft de consument meer keuze. Bovendien groeit daardoor de totale omzet van ijs, ook van het ijs van Unilever.”

Unilever is niet bereid zijn investeringen te delen met de concurrentie. “Wij sluiten Mars niet buiten”, zegt Tummers. “Zij mogen ook vrieskisten neerzetten, maar zijn blijkbaar niet bereid daarin te investeren. Wij hebben een breed assortiment, zij een heel beperkt assortiment.”

Het systeem van exclusieve vrieskisten is ook economisch noodzakelijk, zegt Tummers van Unilever. “IJs kan je niet zomaar op de stoep afleveren en een uurtje in de zon laten staan. Alleen als we volledige controle hebben over onze vrieskisten, weten we ook precies hoeveel en wanneer we nieuw ijs moeten leveren. We hebben de winkeliers ook aangeboden om de vrieskisten te kopen of te huren zodat ze de kisten zelf kunnen vullen met wat ze maar willen - zoals bijvoorbeeld in Nederland bij supermarkten. Maar dat willen de winkeliers in Ierland niet. Dat levert ze teveel kopzorgen op.”

Volgens Tummers erkent de Commissie in zijn onderzoek ook dat zo'n gesloten distributiesysteem het meest economische is. “Maar ze gebruiken het feit dat de winkeliers die vrieskisten niet wilden kopen als bewijs dat wij concurrenten zouden buiten sluiten. Ze hebben de bewijslast omgekeerd, heel wonderlijk.” Volgens Tummers zou de effectieve 'uitsluiting' van concurrenten - doordat er in de winkels maar één vrieskist past - voor ten hoogste 6 procent van het aantal winkels in Ierland gelden. “En weet u wat de looptijd is van die contracten? Twee maanden. Nestlé en Mars kunnen iedere winkel binnenlopen en een beter voorstel doen.”

De Commissie heeft Unilever drie maanden de tijd gegeven om de bestaande situatie te veranderen. Een uitspraak in het 'kort geding' dat Unilever aanspant bij het Europese Hof in Luxemburg wordt binnen zes weken verwacht. Unilever rekent er op dat het besluit van de Commissie wordt opgeschort tot het Hof (over een jaar of drie) zijn definitieve oordeel velt.

Volgens een anonieme bron in de Engelse krant Financial Times van vanochtend overweegt Mars een schadeclaim tegen Unilever in te dienen van 2 miljard gulden. Daarbij gaat het bedrijf waarschijnlijk uit van geleden schade sinds 1991, en dan niet alleen in Ierland maar in heel Europa.