Lawine van Duitse werklozen op komst

Terwijl in Nederland de arbeidstekorten in vele sectoren nijpend worden, kampen de Duitse buren met een recordwerkloosheid. Deze anachronistische situatie duurt al even. Maar nu groeit de stroom Duitsers die in Nederland werk zoeken.

BONN, 12 MAART. Nederland schiet Duitsland te hulp. De bloeiende economie helpt steeds meer werkloze Duitsers aan een 'job'. Arbeidsbureaus in het grensgebied worden overstelpt met telefoontjes van Duitsers die in ons land een baan zoeken. Nu bekend is geworden dat in Limburg vele duizenden vacatures onvervulbaar zijn, wordt een “lawine” verwacht van Duitse werklozen die in Nederland willen werken.

Günter Theissen van het arbeidsbureau in Mönchengladbach wordt dagelijks aangesproken door Duitsers die azen op een baan in Nederland. “Ze worden aangespoord door krantenberichten dat in ons land gebrek aan personeel dreigt”, zegt Theissen desgevraagd. Ook Nederlandse uitzendbureaus bellen hem steeds vaker, omdat ze dringend arbeidskrachten zoeken.

Met vijf procent is de werkloosheid in Nederland sinds de jaren zestig nog nooit zo laag geweest. Duitsland echter telt een record aan werklozen. Bijna vijf miljoen Duitsers (12,6 procent van de beroepsbevolking) heeft geen baan; dat is een record sinds de Tweede Wereldoorlog.

Een keerpunt op de arbeidsmarkt is nauwelijks in zicht, bleek gisteren uit de prognose van het ministerie van Economische Zaken in Bonn. Het ministerie was minder optimistisch dan de Duitse werkgeversorganisaties, die kanselier Helmut Kohl een dag eerder nog beloofden dit jaar 500.000 tot 600.000 banen te zullen scheppen.

Inmiddels begint in Nederland een toenemend tekort aan werknemers te ontstaan. Zo maakte de Arbeidsvoorziening Limburg vorige week bekend dat het midden- en kleinbedrijf in de regio 6.000 open vacatures heeft waarvoor geen mensen te vinden zijn.

“Duitse vakkrachten zijn welkom”, zegt Ger Moonen van de Arbeidsvoorziening Limburg. Er is vooral een groot tekort aan technische vakarbeiders. “Metaalsnijders, draaiers, frezers, heftruckrijders, magazijn- en productiemedewerkers kunnen zo in een Nederlands bedrijf worden geplaatst”, meent Moonen.

De taal hoeft volgens hem geen belemmering te zijn. “Voor deze beroepen is kennis van het Nederlands geen 'must'. Dat is anders bij leidinggevende functies”, zegt Moonen.

Inmiddels werken in Nederland ruim 30.000 Duitsers, die dagelijks over de grens pendelen.

Pagina 21: Bloei Nederland trekt Duitse werkloze

Tot het jaar 2002 rekent de Arbeidsvoorziening ook op een tekort aan apothekersassistentes, ziekenverzorgers, computerprogrammeurs en metaalvakwerkers. Het arbeidsbureau in Mönchengladbach heeft de roep om personeel in het Limburgse midden- en kleinbedrijf meteen aangegrepen om in de Duitse pers te adverteren. Onder de kop 'Werken in het grensgebied met Nederland' wijst het arbeidsbureau op het economisch sterk expanderende buurland, dat werknemers zoekt.

Theissen verwacht de komende weken een 'run' op het arbeidsbureau zodra de advertenties dit weekeinde in de lokale kranten zijn geplaatst. In Mönchengladbach zijn 14.000 werklozen en slechts 1000 vacatures. Theissen heeft goede hoop dat nog veel meer Duitse werklozen van de economische bloei in Nederland kunnen profiteren. “De lonen liggen weliswaar lager, maar daar staat tegenover dat Nederlandse werkgevers bereid zijn het woon-werk-verkeer te betalen”, zegt Theissen.

De nood bij sommige Nederlandse bedrijven is zo hoog dat werkgevers zelf in Duitsland de boer op gaan om personeel te werven. Dat doet Frans Gommans bijvoorbeeld, die in het Limburgse Grubbenvorst een keukenbedrijf heeft. “We zijn in Nederland volledig uitgezocht”, zegt directeur Gommans. Hij kan niemand meer vinden voor zijn onderneming. Gommans keukenbedrijf is een high-tech onderneming. “De modernste fabriek van Europa.”

Gommans is door het midden- en kleinbedrijf net uitgeroepen tot 'ondernemer van de maand'. Zijn bedrijf is gespecialiseerd in keukendeuren. Er worden 3.000 modellen gemaakt in 40 kleuren en in elke maat. De productie is grotendeels geautomatiseerd.

Gommans is blij met iedere Duitse vakkracht die hij krijgen kan. Tien procent van zijn vijftig personeelsleden is uit Duitsland afkomstig. “De Duitsers zijn erg gemotiveerd”, zegt Gommans. De taal is geen probleem. “Iedereen bij ons in de firma spreekt Duits”, grijnst hij. Zelfs de technische vervolgcursussen worden bij Gommans in het Duits gegeven.

Het personeel bestaat uit meubelmakers, zoals de 28-jarige John Severin uit het Duitse Nettetal, die Gommans onlangs aanstelde. Ook Gommans collega's zoeken in de Bondsrepubliek naar personeel. Zijn buurman heeft een staalbedrijf en kan in Nederland geen vakkrachten meer vinden. Een ander heeft metaalfrezers nodig.

“In de jaren zeventig was het precies andersom”, herinnert Gommans zich. Toen zochten de Nederlanders in Duitsland banen. Gommans heeft destijds ook jarenlang als timmerman in de Bondsrepubliek gewerkt. 'Schaffen, schaffen, Häuser bauen und nicht nach den Mädel schauen', zongen ze die jaren in de fabriek.

Gommans: “Ik zeg: de Duitsers hebben de zinnen omgedraaid. Het probleem is dat onze buren nu zoveel loon en vrije dagen hebben dat er alle tijd is naar de Mädel te kijken.” Ook valt de keukendirecteur op dat zodra hij in een Duits bedrijf komt, de werknemers zo moe en gedeprimeerd zijn. Daar moet verandering in komen. “Het dieptepunt is al bereikt”, verzekert hij.

Vooralsnog kunnen de Duitsers bij zijn keukenbedrijf aan de slag. “De vraag naar keukendeuren is het dubbele van wat we kunnen maken. We zoeken alweer volop naar nieuw personeel.”

Het arbeidsbureau in het Duitse Nettetal, vlak over de grens, is ook met een offensief op Nederland bezig. Het arbeidsbureau heeft al tientallen Duitsers in Limburg aan een baan geholpen. Samen met het arbeidsbureau in Venlo wordt in juni een 'banenbeurs' gehouden. Dat belooft een groot succes te worden, zegt Ulrich Blome van het Arbeidsamt in Nettetal.

Limburg wordt nu al 'overspoeld' met Duitsers, die spontaan in de auto stappen en bij het arbeidsbureau in Venlo aankloppen. “Bouwvakkers, fysiotherapeuten, boekhouders. Ze denken dat de banen hier voor het opscheppen liggen”, zegt Hans Canters, coördinator directe bemiddeling. Hij heeft de laatste weken al 600 brieven binnengekregen van Duitsers, die een baan zoeken. “Maar niet iedereen beseft dat kennis van het Nederlands vooral voor de betere banen noodzakelijk is.”

Het salaris, dat in Duitsland zo'n 25 procent hoger ligt, is geen belemmering, zegt Canters. “Ze werken liever voor minder loon dan dat ze werkloos thuis zitten”.

    • Michèle de Waard