Gespierde spijker gaat iets anders doen

ROTTERDAM, 12 MAART. Falko Zandstra beëindigt aan het einde van het seizoen zijn lijdensweg in het langebaanschaatsen. De Fries staakt zijn wanhopige pogingen om terug te keren aan de wereldtop. De gespierde spijker gaat iets anders doen. Hij wil een bedrijf starten en toetreden tot het marathonpeloton.

Daarmee komt een roemloos einde aan de loopbaan van de allroundschaatser die in 1993 op 21-jarige leeftijd nog Europees- en wereldkampioen werd en toen uitgroeide tot de lieveling van het schaatspubliek. Kenners voorzagen een jarenlange hegemonie van Zandstra. Maar de schaatser met de spillebenen groeide niet door in zijn ontwikkeling en werd voorbijgestreefd door Rintje Ritsma en Ids Postma.

Vaak leek het of de duvel met Zandstra speelde. Zoals op het wereldkampioenschap allround in 1995 toen hij viel over zijn eigen armband. En zoals dit seizoen toen hij op het Nederlands kampioenschap door een val op de 500 meter een startbewijs verspeelde voor het WK van komend weekeinde. Vanaf het moment dat het hem niet meer kwam aangewaaid, veranderde Zandstra van een topper in een tobber. Het zorgeloze gevoel maakte plaats voor grote onzekerheid.

In 1996 werd hij uit de kernploeg verwijderd. Dat leverde een conflict op met coach Henk Gemser. “Als ik zijn auto tegenkom rij ik hem van de weg”, zei Zandstra in een interview met het AD. Dat zou een klap hebben gegeven, want hij houdt van hard rijden. Daarin vindt hij de adrenaline die hij nodig heeft om goed te presteren. Ooit vroeg hij na een slechte dag op het NK voor junioren aan zijn vader om hem met 200 kilometer per uur naar huis te rijden. De volgende dag veroverde hij alsnog de titel.

Dankzij zijn populariteit verwierf Zandstra een privé-sponsor toen hij uit de kernploeg werd gezet. Gewestelijk trainer Sjoerd de Boer stelde hij aan als zijn persoonlijke coach. Het hielp allemaal weinig. De verwijdering met de wereldtop werd elk jaar groter. Twee jaar geleden zocht Gemser de oorzaak van zijn teruglopende prestaties in zijn gewijzigde maatschappelijke omstandigheden. Als enige Nederlandse topschaatser onderbrak Zandstra het nomadenbestaan door te trouwen en een huis te kopen, vrijstaand nog wel tussen de koeien van Joure. Daardoor werd hij financieel afhankelijk van het schaatsen. En dat legde een te zware druk op de schouders van het zondagskind.

Zandstra, die dit seizoen ook de Spelen in Nagano miste omdat hij altijd een allrounder is gebleven, zegt dat de beslissing om te stoppen hem zwaar is gevallen. “Ik ben verdrietig en opgelucht”, zegt hij. “Ik heb tien jaar met de toppers meegedaan. Het was een geweldig wereldje met leuke mensen. Ik zal ze missen.” Weemoedige woorden, maar hij vergeet te melden dat de schoorsteen moet blijven roken in huize Zandstra. Het computerbedrijf dat hem sponsort draait de geldkraan aan het einde van het seizoen dicht. Het WK laat hij zelfs als toeschouwer aan zich voorbij gaan. De familie Zandstra verblijft een weekendje in Parijs.