Shirov held van Linares

Gari Kasparov noemde Alexei Shirov vorig jaar nog een koffiehuisschaker. Maar na het toernooi van Linares moet Kasparov de Spanjaard dankbaar zijn dat hij wil meedoen aan zijn wereldkampioenschap.

ROTTERDAM, 11 MAART. Toen het toernooi in Linares maandagavond was afgelopen, moest er nog iets geregeld worden: Gari Kasparov had een uitdager nodig tegen wie hij om zijn wereldkampioenschap kan spelen. Hij had Anand en Kramnik een match willen laten spelen, maar meteen nadat Anand het toernooi gewonnen had bevestigde hij officieel wat hij al eerder had gezegd: hij wil niet.

De Indiër mag niet van de FIDE (de wereldschaakbond), hij houdt er niet van om onder Kasparovs vleugels te verkeren en bovendien doet hij altijd alsof een wereldkampioenschap niet belangrijk is. “Bij mij in het dorp (Anand woont een groot deel van het jaar in Collado-Mediano, bij Madrid) denken ze allemaal dat 'de machine' wereldkampioen is“, heeft hij al een paar keer gezegd.

Maandagavond wees Luiz Rentero, directeur van de door Kasparov opgerichte World Chess Council, Alexei Shirov als vervanger van Anand aan. Die wilde graag. Het was een logische keus. Shirov heeft sinds een paar jaar de Spaanse nationaliteit. Hij was in Linares tweede geworden achter Anand, maar hij was de held van het toernooi.

Tot de voorlaatste ronde stond Shirov bovenaan, hij won de schoonheidsprijs en de prijs voor de strijdlustigste schaker, hij vocht als een dolleman. Maar op de wereldranglijst staat hij slechts achtste. Helemaal bevredigend is het toch niet, de manier waarop Kasparov zijn wereldkampioenschap regelt. Maar meer zit er niet in.

Kramnik en Shirov zullen nu vanaf 22 mei in het Spaanse dorp Cazorla een match van tien partijen spelen. De winnaar speelt in Sevilla en Linares vanaf 15 oktober een match van 18 partijen tegen Kasparov.

Anand zou zich ondertussen wereldkampioen van het toernooischaak kunnen noemen. In het afgelopen half jaar won hij achtereenvolgens de toernooien in Belgrado (samen met Ivantsjoek) Groningen, Wijk aan Zee (samen met Kramnik) en nu in Linares. Toen hij begin van dit jaar in Lausanne de belissingsmatch tegen Karpov verloren had, zei hij fijntjes dat de titel van wereldkampioen vacant was. Karpov erkende hij niet, Kasparov was weliswaar de sterkste speler ter wereld, maar verder niets. Anand zal weinig reden hebben om nu zijn mening te veranderen.

Het was een geweldig toernooi in Linares, maar Karpov was er niet bij en dat was jammer. Kasparov, die de uitnodigingen rondstuurde, zei dat Karpov niet sterk genoeg meer is om in dit gezelschap mee te spelen. Het was een smoesje.

Karpov kon niet meer worden uitgenodigd in Linares, want de organisator Luiz Rentero heeft het vorig jaar te bont gemaakt. Toen zei Karpov het toernooi af omdat hij verkiezingscampagne voerde voor een zetel in het Russische parlement. Rentero schreef daarna een open brief aan Karpov waar de honden geen brood van lustten. Karpov stond op zijn zwarte lijst van slechte mensen, hij zou nooit meer gevraagd worden. Hier kom ik niet meer, zal Karpov toen gedacht hebben. En omdat iedereen dat beseft, werd hij ook niet uitgenodigd, zogenaamd omdat hij te zwak is.

Kasparov had het toernooi in Linares natuurlijk graag willen winnen. Hij had zijn moeder meegenomen, wat hij alleen voor de allerbelangrijkste wedstrijden doet. Maar het ging niet. Een overwinning op Anand in de derde ronde en verder alleen remises. Gedeeld derde werd hij, samen met Kramnik. Voor ieder ander zou het bevredigend zijn, maar niet voor Kasparov.

Vanaf het begin klaagde hij over griep. Slecht spel door ziekte, of ziek door het slechte spel? is de vraag die dan altijd wantrouwig gesteld wordt. Bij Kasparov zal het toch wel echte ziekte zijn geweest. Zijn vredelievendheid was niet normaal. Hij leek ambitieloos. Toen hij in de laatste ronde met een openingsnieuwtje met zwart in zeventien zetten remise tegen Shirov had gespeeld, liep hij de verslaggever van de Spaanse krant El Pais tegen het lijf. Kasparov deed erg opgewonden over zijn nieuwtje. “Ik heb het vanochtend bedacht. Kom mee naar mijn computer, dan zal ik je mijn analyses laten zien.“

De journalist was niet erg onder de indruk van die snelle remise. Kasparov verdedigde zich: “Maar wat moet ik dan doen? Verliezen soms? Shirov is een sterke speler.“ Tijdens het toernooi in Tilburg, vorig jaar, had Kasparov Shirov nog een koffiehuisspeler genoemd. Het kan verkeren. Nu moet hij Shirov dankbaar zijn omdat die in zijn wereldkampioenschap wil spelen.