Vredesoffensief Netanyahu gezien als 'bellen blazen'

De Israelische krant Ha'arets suggereerde gisteren dat premier Netanyahu een optimistische schijn- werkelijkheid schept die doet denken aan de politieke blindheid van Israels leiders vóór 1973.

TEL AVIV, 10 MAART. Sedert enkele weken brengt de Israelische televisie elke zondagavond een documentaire onder de naam 'Tekoma' (opstanding) over een tijdvak uit Israels 50-jarig bestaan. Zelden is Israels geschiedenis zo eerlijk op het scherm aan het volk gepresenteerd als in deze serie. Geen verheerlijking zoals vroeger vaak het geval was en ook geen zelfkastijding maar een serieuze poging om de historische 'waarheid' te benaderen.

De kijkers hebben uit de beelden die zich voor hen ontvouwden en de begeleidende tekst kunnen begrijpen dat de stichting van de staat Israel in 1948 de Palestijnen onrecht heeft gedaan. De Palestijnen gaven gehoor aan hun leiders om de steden en dorpen te verlaten om na de verwachte Arabische aanval zegevierend te kunnen terugkeren. Toen het Israelische leger het tij keerde en uit de grenzen van het VN-delingsplan van 1947 brak, werden zij ook massaal uit hun woonplaatsen verdreven. Verlaten dorpen werden bij honderden met de grond gelijk gemaakt.

De tv zoemde ook heel scherp in op de hoogmoed die zich van Israel meester maakte na de glansrijke overwinning op Egypte, Syrië en Jordanië. De bewondering voor Tsahal, het leger, was hemelhoog. Generaals hadden hun eigen dierentuinen met tijgers, zangkoortjes en woordvoerders. Vredeskansen werden verkwanseld. “We hebben het nog nooit zo goed gehad”, was het motto van Israels leiders totdat de oorlog in 1973 de illusie van het oppermachtige Israel verbrijzelde en de joodse staat aan de rand van de afgrond kwam te staan.

In een hoofdartikel met als kop 'Zand in de ogen strooien' suggereerde de krant Ha'arets gisteren dat premier Benjamin Netanyahu eveneens een optimistische schijnwerkelijkheid schept die doet denken aan de politieke blindheid van Israels leiders vóór 1973. Aanleiding tot dit hoofdartikel was de publicatie van een brief van 1.554 officieren, onder wie een ex-chefstaf en negen reserve-generaals, aan Netanyahu. “Een regering die de voorkeur geeft aan nederzettingen aan gene zijde van de groene lijn (dat wil zeggen in bezet gebied) boven beëindiging van het historische geschil (met de Palestijnen) en het bevorderen van normale betrekkingen in het gebied (Midden-Oosten) roept bij ons vraagtekens op over de rechtvaardigheid van haar koers.” In de brief, die nauwelijks afwijkt van een manifest dat verontruste officieren precies twintig jaar geleden aan premier Menahem Begin stuurden, wordt gesteld dat “echte veiligheid slechts door vrede” kan worden gegarandeerd.

Dat deze interpretatie van Israels veiligheid niet door Netanyahu wordt gedeeld is de critici van zijn beleid heel duidelijk geworden. Zijn jongste vredesoffensief in enkele Europese hoofdsteden wordt door de oppositie maar ook door tal van commentatoren afgedaan als bellen blazen. Het thuisfront wordt er volgens linkse parlementariërs door in slaap gesust terwijl de gevaren zich opstapelen. Netanyahu wordt verweten de schijn van politieke vooruitgang met de Palestijnen te wekken terwijl in werkelijkheid de Israelische nederzettingenpolitiek in gebieden die nog in Israelische handen zijn (73 procent van de Westelijke Jordaanoever) op volle toeren draait.

Volgens de Israelische tv is het oude plan van minister Ariel Sharon om de Westelijke Jordaanoever in stukjes te snijden, om Palestijnse territoriale continuïteit te verijdelen, werkelijkheid aan het worden. De Palestijnse media maken dagelijks melding van nog meer landonteigeningen, verwoesting van boomgaarden en huizen. De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Madeleine Albright, kijkt nu door de diplomatieke schijnbewegingen van Netanyahu heen. Een hoge functionaris uit haar gevolg - een verkapte manier van zeggen: de minister zelf - legde Netanyahu's recente rondreis in Europa eenvoudig uit als een poging zich te onttrekken aan verdere terugtrekking op de Westelijke Jordaanoever waartoe Israel verplicht is. De onvrede met Netanyahu's politiek heeft er volgens de Israelische media toe geleid dat de Marokkaanse koning Hassan II zelfs geen boodschappen van Netanyahu wil ontvangen.

De Egyptische president, Hosni Mubarak, waarschuwde gisteren in een vraaggesprek met Ma'ariv eveneens voor de gevaren die de impasse in het vredesproces met zich meebrengt. “Op de lange duur zullen zowel de Palestijnen als de kolonisten in gevaar komen. De Palestijnen zullen proberen de kolonisten aan te vallen omdat zij zich hun land toeëigenen. En dat is het gevaarlijkst. Ik vrees dat het geweld zal toenemen.”

In het aantal incidenten tussen het Israelische leger en Palestijnen zit weer een stijgende lijn die doet denken aan de maanden die aan het uitbreken van de intifadah in december 1987 voorafgingen. Ingewijden zeggen dat premier Netanyahu erop uit is Palestijns geweld uit te lokken om met militair geweld zijn politieke wil aan de Palestijnen te kunnen opleggen. Legereenheden oefenen op guerrilla tegen nu gewapende Palestijnen.