Senaat VS maakt haast met uitbreiding NAVO

Met een uitzonderlijke eenstemmigheid maakt de Amerikaanse Senaat zich op om de uitbreiding van de NAVO goed te keuren. De tegenstanders zijn er niet in geslaagd een stevig politiek debat los te maken.

WASHINGTON, 10 MAART. In de Amerikaanse massamedia is de afgelopen maanden maar nauwelijks doorgedrongen dat de aansluiting van de drie voormalige Warschau-pact-landen Polen, Tsjechië en Hongarije bij de NAVO de Verenigde Staten nieuwe en omvangrijke militaire verplichtingen zal bezorgen. De verhouding tot Rusland en de stabiliteit van Europa mogen met de uitbreiding op het spel staan, het onderwerp spreekt nu eenmaal niet zo tot de verbeelding als bijvoorbeeld de affaire-Lewinsky.

Vergeefs waarschuwen critici van een grotere NAVO, die zich vooral bevinden bij universiteiten, 'thinktanks' en sommige kranten, dat de oostwaartse uitbreiding van het bondgenootschap een nieuwe scheidslijn in Europa zal veroorzaken, de betrekkingen met Rusland zal verzieken en bovendien handen vol geld gaat kosten. Ze voorspellen dat het opschuiven van de NAVO in de richting van de Russische grens de ultra-nationalistische krachten in Moskou in de kaart zal spelen. En ze wijzen erop dat de NAVO sinds de teloorgang van de Sovjet-Unie nog altijd geen duidelijke nieuwe missie heeft.

Sinds president Clinton zich tijdens zijn verkiezingscampagne in 1996 voor de snelle NAVO-expansie uitsprak, hebben zijn ministers en onderministers hard gewerkt om op Capitol Hill zoveel mogelijk steun voor het plan te werven. Toelating van de nieuwe lidstaten zal “het bondgenootschap sterker, Europa stabieler en Amerika veiliger maken”, aldus Clinton. De president wil graag dat de Washington, als aanvoerder van de alliantie, de uitbreiding als eerste ratificeert.

Vorige week kwam dat doel een stap dichterbij, toen de belangrijke Senaatscommissie voor buitenlandse betrekkingen met 16 tegen 2 voor ratificatie stemde. Mogelijk deze week al zal de Republikeinse meerderheidsleider Trent Lott de NAVO-uitbreiding aan de voltallige Senaat voorleggen, twee maanden eerder dan voorzien. Voor president Clinton zou goedkeuring van de uitbreiding, waarvoor een tweederde meerderheid nodig is, een belangrijke politieke triomf zijn. Nu de regering denkt dat ze over het vereiste aantal stemmen beschikt, wil ze het zo snel mogelijk op een stemming laten aankomen.

Maar een groepje van zeventien senatoren, negen Republikeinen en acht Democraten, heeft Lott in een brief dringend om uitstel gevraagd, ten minste tot juni. Ze willen weten hoe ver oostwaarts de NAVO zich nog verder zal uitbreiden, na deze eerste ronde. Ze willen weten hoe de NAVO haar nieuwe rol ziet, als, zoals de regering wil, voortaan geen enkele Europese democratie meer van lidmaatschap kan worden uitgesloten, dus in principe ook Rusland niet. Kan de NAVO dan in de toekomst een eventuele Russische militaire dreiging nog beantwoorden, of wordt het bondgenootschap louter een instrument voor vredesmissies? En de zeventien senatoren willen ten slotte een reële inschatting van de kosten voor de Amerikaanse belastingbetaler, die nu door het Pentagon op 1,5 miljard dollar over tien jaar worden geschat, terwijl dat een paar maanden geleden nog 35 miljard over dertien jaar was, en twee jaar geleden nog zelfs (in een berekening van het begrotingsbureau van het Congres) 125 miljard over vijftien jaar.

In een reeks hoofdartikelen heeft de invloedrijke New York Times de afgelopen week fel tegen een snelle stemming gewaarschuwd. De krant, die uitbreiding van de NAVO omschrijft als “gevaarlijk geknoei met Europa”, schreef gisteren:“Het is moeilijk voor te stellen hoe een senator de kiezers kan uitleggen dat hij, na slechts een paar dagen van debat en zonder echt te weten wat het zal kosten, ermee heeft ingestemd om Amerikaanse troepen te leveren voor de verdediging van Warschau, Boedapest en Praag.”

Maar de Republikeinse leiders in de Senaat en de regering-Clinton lijken niet van uitstel te willen weten. En veel senatoren die niet volledig overtuigd zijn van de wenselijkheid van uitbreiding, lijken zich er nu toch bij neergelegd te hebben. Ze weten zich gesteund door miljoenen Amerikaanse kiezers van Oost-Europese herkomst, die vast op NAVO-uitbreiding rekenen.

    • Juurd Eijsvoogel