Alfie

Alfie ( Lewis Gilbert, GB, 1966), BBC1, 0.30-2.25u.

Succes bij de vrouwen had Michael Caine altijd ruimschoots gehad, maar zijn carrière als acteur kwam aanzienlijk moeizamer op gang. Pas toen hij 32 was, speelde hij zijn eerste filmhoofdrol - en de echte doorbraak volgde een jaar later, in 1966, met Alfie. De rol van de onverstoorbare charmeur was hem op het lijf geschreven, maar dat niet alleen: hij wist de woorden en de blikken zo zeer naar zichzelf toe te trekken, dat hij en Alfie volstrekt samenvielen. “Michael Caine is Alfie”, luidde de tekst op de affiches, en daar was geen woord aan gelogen. Zelfs nu hij aanstaande zaterdag 65 wordt, en al jarenlang bekend staat als een gelukkig getrouwd man, heeft hij nog steeds iets van een Alfie.

Seks was, tot halverwege de jaren zestig, een onderwerp dat in films doorgaans bleef steken in platonische romantiek ofwel als problematisch werd beschouwd. En toen kwam Alfie, de schuinsmarcheerder die schaamteloos in de camera keek en met een charmante grijns vertelde over zijn veroveringen. Nu zou hij er minder woorden voor nodig hebben om zijn relaas duidelijk te maken, maar toen was hij de eerste filmversierder voor wie de vrouwtjes pas echt aan de haak waren geslagen als hij hen in bed had gehad. Dàt maakte indruk, meer dan de blijkbaar onvermijdelijke moraal die wilde dat Alfie tenslotte toch tot het inzicht kwam dat er méér in het leven moest zijn. “I ain't got peace of mind”, zei hij, “and if you don't have that, you don't have anything”.

Maar zelfs in die tournure was hij nog te volgen, want Michael Caine keek zo trouwhartig uit zijn ogen dat hij er, met zijn authentiek-Londense tongval, volkomen geloofwaardig bij bleef: “What's it all about? Know what I mean?” En dan zong Cilla Black buiten beeld: “What's it all about, Alfie?”

Caine heeft intussen meer dan zeventig films gemaakt, aldus een onderhoudende documentaire die zaterdagavond door de BBC werd uitgezonden als inleiding bij het beknopte retrospectief dat nu aan hem wordt gewijd. In dat oeuvre zit heel wat rommel. Veel films heeft hij uitsluitend voor het geld gemaakt. Eén film leverde hem genoeg op om een huis voor zijn moeder te kopen. Toen ze daarin eenzaam was, kocht hij na een volgende film een groter huis voor haar, zodat ze meer mensen onderdak kon geven. Hij keek goudeerlijk uit zijn ogen toen hij dat vertelde, net zo goudeerlijk als Alfie destijds uit zijn ogen keek.