RUSSISCHE TAFERELEN BIJ VERKIEZINGEN

Ter relativering voor opiniepeilers, politici en pers die elkaar in de haren zijn gevlogen over de uitslagenavond van afgelopen woensdag: het kan altijd nog erger. Al moet je daarvoor wel naar Rusland. Op de avond van 12 december 1993 was de politieke elite bijeengekomen in een van de grote zalen van het Kremlin om de uitslagen van de eerste vrije parlementsverkiezingen te verwelkomen.

De televisie had deze zaal ook als locatie voor de avondvullende uizending gekozen. De opiniepeilingen hadden een kloeke winst voor de Jeltsin-gezinde partijen aangekondigd, dus wodka en champagne vloeiden al rijkelijk toen de uitslagen binnendruppelden. En wat bleek? Er tekende zich een overwinning af voor de extremist Vladimir Zjirinovski, zo ongeveer de enige niet-communistische politicus die niet voor het verkiezingsfeest was uitgenodigd. Er was die avond geen Maurice de Hond die het verschil tussen peilingen en werkelijkheid kon verklaren. Ontdaan vervielen de televisiemakers in een oude reflex: de uitzending werd afgekapt, het scherm ging gewoon op zwart, de kijker moest het verder zelf maar uitzoeken.

Zo erg was het dus niet, woensdag bij de raadsverkiezingen, maar de verwarring mocht er toch zijn. Op basis van exit-polls en stemtrends werd het CDA tot grote winnaar uitgeroepen, terwijl de partij juist stemmen verloor. Nog lang na de uitzending vlogen de verwijten over en weer: politici verweten de opiniepeilers verkeerde cijfers te presenteren, de peilers verweten de politici en de pers de cijfers verkeerd te interpreteren.

Maar de politici stemmen wel hun beslissingen af op het werk van de opiniepeilers. Lijsttrekker Borst werd mede door slechte peilingen onderwerp van discussie binnen D66, fractievoorzitter Heerma van het CDA moest vorig jaar zelfs het veld ruimen. De PvdA heeft voor de duur van de verkiezingscampagne ook een eigen opinieonderzoeker aangesteld, de Nijmeegse politicoloog Hans Anker. D66 heeft zich voorafgaand aan de verkiezingscampagne zelfs laten adviseren door marketing-deskundige Boudewijn Poelman, bekend als geestelijke vader van de Postcode Loterij.