Chinese staat stelt eigen sanering centraal

De Chinese politiek heeft de afgelopen dagen, tijdens de jaarlijkse bijeenkomst van het Nationaal Volkscon- gres, tegenstrijdige streef- cijfers gepresenteerd. Volgens Chinese economen mag dat, nu overig Azië in crisis is gedompeld. En de politici in Peking geven zichzelf zo de nodige speelruimte.

PEKING, 9 MAART. De financiële crisis in Azië beheerst de gemoederen van veel gedelegeerden tijdens de jaarlijkse zitting van het Nationaal Volkscongres (NPC) in Peking. Het heeft het Chinese leiderschap aangezet tot zelfbeschouwing, snelle actie en diepgaande hervormingen. En de methode die een ieder in China ervan moet doordringen dat de Chinese regering dit keer ernst maakt met de maatregelen, is te beginnen met dramatische ingrepen waar die het minste wordt verwacht: bij de regering zelf.

Ook vóór de Aziatische crisis was dat plan al diverse keren opgevat, maar dit keer, aldus de Chinese autoriteiten, zal iedereen eraan moeten geloven. De waarschuwing die de Chinese leiders de afgelopen dagen meermaals hebben doen uitgaan, is dat wanneer China nalaat zijn economie en zijn bestuursapparaat diepgaand te saneren, het China nog veel erger zal vergaan dan overig Azië. Vandaar dat het kolossale bestuursapparaat in China grondig geherstructureerd zal worden. Opdat het in de toekomst beter zal aansluiten bij de markteconomie die China zo langzamerhand is geworden.

Volgens eerdere berichten zullen vier van de acht miljoen ambtenaren de komende drie jaar hun baan verliezen. De Chinese autoriteiten laten zich nu echter niet uit over aantallen. Het belangrijkste is dat de boodschap overkomt: ook de centrale overheid moet bloeden.

Dat de Chinese economie tot dusver niet geheel kreukvrij uit de Aziatische crisis is gekomen bleek nog eens afgelopen weekeinde. De gouverneur van China's centrale bank, Dai Xianglong, voorspelde tijdens een persconferentie op de derde dag van de jaarlijkse zitting van het voltallige congres dat de buitenlandse investeringen in China maar liefst 33 procent zullen afnemen dit jaar. Tachtig procent van die investeringen komt uit Azië. Ook de export naar Azië zou aanmerkelijk dalen. Ruim veertig procent van de Chinese export is bestemd voor landen in die regio, vandaar dat “de gevolgen van de crisis merkbaar blijven”, aldus Dai.

Li Boyong, de minister van arbeid, toonde zich eveneens somber. Hij voorspelde gisteren dat het leger werkloze stedelingen, dat officieel op 11,5 miljoen wordt geschat, nog dit jaar zal toenemen met 3,5 miljoen. Het werkloosheidscijfer dat hij hanteerde, lag met vijf tot zes procent dan ook aanmerkelijk hoger dan het officiële percentage van 3,1.

Chen Qingtai, de vice-minister van de staatscommissie voor handel en economie, ging nog een stap verder door te zeggen dat de helft van de tientallen miljoenen werknemers van China's staatsbedrijven overvloedig is. “Als binnen deze bedrijven het aantal werknemers wordt verminderd met een derde, dan kunnen die bedrijven voldoende blijven opereren. Als de helft afvloeit, presteren sommige bedrijven zelfs beter.”

De 'New Deal', die moet voorkomen dat de Chinese economie compleet onderuit gaat en waarmee een groei van acht procent (0,8 procentpunt lager dan in 1997 en 1,6 procentpunt lager dan in 1996) bewerkstelligd zou kunnen worden, werd gepresenteerd door gouverneur Dai. Investeringen zouden worden opgevoerd, banken zouden meer vrijheid krijgen in hun kredietverstrekking en de centrale bank zou stevig worden geherstructureerd. Maatregelen die vooral gericht zijn op de ontwikkeling van de binnenlandse markt.

Want de devaluatie van de yuan, waarover hevig is gespeculeerd, wordt niet overwogen. “Dit is een ethische en morele verantwoordelijkheid die een groot land als China dient te aanvaarden”, zei Dai, nadat hij de gevolgen voor Azië van die maatregel in ogenschouw had genomen.

De Chinese economie zou volgens Dai de komende drie jaar kunnen rekenen op kapitaalinjecties met een totale waarde van duizend miljard dollar, aanmerkelijk meer dan de 750 miljard die vorige week werd aangekondigd door vice-premier Li Lanqing. Dai verwachtte dan ook dat investeringen op het gebied van de infrastructuur, woningbouw, fabrieksuitbreidingen en machinerie ruim vijftien procent zouden toenemen, opnieuw meer dan de tien procent die tijdens de opening van het NPC door premier Li Peng werd gepresenteerd.

Volgens sommige economen drukt de discrepantie in de verschillende prognoses die de afgelopen dagen zijn gegeven de onzekerheid uit die bij het centrale leiderschap bestaat over de toekomst. Met dergelijk grote hervormingsprojecten in de planning en instabiele markten in de rest van de regio kan onmogelijk zekerheid worden gegeven. Uiteenlopende streefcijfers laten ruimte voor aanpassing, en dat is precies wat Peking voor ogen heeft, aldus één van hen.