Zware aardbeving is ook mogelijk in Noordwest-Europa

De kans dat in Noordwest-Europa - het gebied tussen de Alpen en de Noordzee - een aardbeving van het kaliber 'verwoestend' of 'vernietigend' plaatsvindt, is groter dan tot nu toe werd gedacht. Dat concluderen Thierry Camelbeeck en Mustapha Meghraoui, van het Koninklijk Observatorium van België in Brussel, die paleoseismisch onderzoek hebben verricht in de Roerdalslenk, een breuksysteem dat door Duitsland, België en Nederland loopt.

Deze slenk, die in het oosten wordt begrensd door de Peelrandbreuk en in het westen door de Feldbissbreuk, is een uitloper van de Beneden-Rijndalslenk, die op zijn beurt deel uitmaakt van een breuksysteem dat zich uitstrekt tot Bazel.

Aardbevingen in het noordwesten van Europa zijn het gevolg van verticale bewegingen van stukken aardkorst in breuksystemen. Deze bewegingen zijn zeer gering vergeleken met die langs de randen van de grote aardschollen en daardoor worden in dit gebied ook geen 'zware' aardbevingen verwacht: bevingen die aan het oppervlak nieuwe breuken of op zijn minst vervormingen in het gesteente doen ontstaan. Hun afwezigheid lijkt te worden bevestigd door de verslagen over de bevingen die hier in de historie hebben plaatsgevonden.

In de jaren tachtig zijn Belgische geologen gaan zoeken naar mogelijke breuken van prehistorische aardbevingen, die zich als gevolg van bodemvorming onder het oppervlak verscholen zouden kunnen houden. Er werd echter niets gevonden en dat leek de conclusies getrokken op grond van de historische bronnen te ondersteunen. In het februarinummer van Geophysical Journal International wordt echter nieuw Belgisch onderzoek gepresenteerd dat op enkele zware aardbevingen in de afgelopen 35.000 jaar wijst. Hierbij zou de aardkorst over afstanden van vele kilometers tot één meter omhoog zijn gekomen.

De onderzoekers denken dat zware bevingen in het gebied van de Rijndalslenk nog steeds tot de mogelijkheden behoren. De laatste van de door hen gevonden 'prehistorische' bevingen zou dezelfde kunnen zijn geweest als die welke wordt vermeld in een kroniek uit Aken in december 803. Deze beving zou volgens het nieuwe onderzoek ten minste van magnitude 6,3 moeten zijn geweest. Verder was al uit historische bronnen bekend dat op 18 oktober 1356 Bazel werd getroffen door een 'verwoestende' beving met een magnitude van groter dan 6,5.

De onderzoekers berekenen - voorzichtig - dat bevingen van deze magnituden gemiddeld eens in de 1250 jaar in Noordwest-Europa zouden kunnen voorkomen en concluderen dat “de maximum intensiteiten die voorheen voor dit gebied en voor andere gebieden in het continentale Europa werden gesuggereerd waarschijnlijk zijn onderschat”. Bevingen van deze sterkte - te vergelijken met die van de intraplate-beving die op 29 september 1993 het westen van het Indiase subcontinent deed schudden - zouden in dit dichtbevolkte deel van Europa op grote schaal verwoestingen kunnen aanrichten.