Schipper Cayard nadert zijn levensdoel

Na vijf van de negen etappes in de Whitbread Round the World Race staat de Zweedse boot EF Language van schipper Paul Cayard oppermachtig bovenaan. Cayard (38), een debutant in deze zware oceaanrace, eist veel van de eer voor zichzelf op. 'Onze campagne weerspiegelt mijn persoonlijkheid en mijn filosofie.'

SAO SABASTIAO, 7 MAART. Vette vlokken scheerschuim, het Braziliaanse equivalent voor confetti, versperden schipper Paul Cayard van de Zweedse Whitbreadboot EF Language de aftocht, toen hij vorige week als winnaar van de vijfde Whitbread-etappe het ponton in de haven van S Sebtiao wilde verlaten. Daar had hij zojuist na 23 lange dagen op zee zijn boot afgemeerd.

“Ik probeerde naar de bar te gaan”, hijgde de witbespikkelde Cayard terug bij zijn boot, “maar ik kwam niet door de carnaval vierende menigte heen.” Cayard op weg naar de bar om de overwinning te vieren? Dat klonk vreemd. Een dag later had de Amerikaan van Franse afkomst ook een heel ander verhaal. “De eerste dag aan wal is voor mij de eerste dag van de volgende etappe”, verklaarde de inmiddels frisgeschoren Cayard. “Als ik twee dagen eerder dan de rest van de vloot binnen ben, ga ik die tijd niet verspillen met feest vieren of in een bar hangen.”

Cayard zal geen gelegenheid voorbij laten gaan de tegenstanders zijn competitiedrang onder de neus te wrijven. Toen de concurrentie dagen later uitgehongerd, uitgedroogd, oververmoeid en gefrustreerd bij hetzelfde ponton arriveerde, stond Cayards boot al hoog en droog zonder mast duidelijk in het zicht op de kade.

“Dat doet Cayard expres”, weet een ingewijde. “Om te benadrukken hoeveel eerder hij binnen was.” Cayard zelf zat op dat moment al hoog en droog thuis in Californië om de fondsen-werving voor zijn komende America's Cup-campagne op gang te houden.

Paul Pierre Cayard bepaalt het tempo in de zevende editie van de Whitbread Round the World Race. Dat vindt hij zelf ook. “Onze campagne weerspiegelt mijn persoonlijkheid en filosofie”, stelt Cayard, terwijl hij afwezig naar de groen beboste bergen van de Braziliaanse kust tuurt. “Dat uit zich vooral in het ritme, in de vaart. Sommigen in de vloot kunnen dat tempo niet bijbenen. Die vinden het te vermoeiend, zeker na zo'n zware etappe als de vijfde was. Jammer voor hen, maar zo intensief ben ik nu eenmaal.”

Intensief en eergevoelig is de man die zijn sporen verdiende als dinghyzeiler (een kleine roei- en zeilboot), matchracer en meervoudig America's Cup-schipper. Maar een Whitbread- of andere zeilwedstrijd rond de wereld voer de Amerikaan nog nooit. “Niemand had gedacht dat Paul Cayard de Whitbread zou kunnen winnen”, zegt de schipper. “Mijn motivatie is om hun ongelijk te bewijzen.”

Pas in een laat stadium tekende hij als Whitbread-schipper; in december 1996, toen hij na de geruchtmakende overstap van Lawrie Smith naar het Engelse Silk Cut diens opengevallen plek innam. Volgens de nieuwkomer in het veld werd hij ontvangen met nauwverholen scepsisme. Die sceptische blikken golden vooral het vooruitzicht op de etappes door de Zuidelijke Oceaan, vanouds het hart van de Whitbreadrace. Zeker met de nieuwe generatie Whitbreadboten, waarop voor het eerst het gebruik van masttopspinakers is toegestaan, gold de Zuidelijke Oceaan voor aanvang van de race eens te meer als de grote spelbepaler van de wedstrijd.

In de tweede etappe leek dat ook zo te zijn. Debutant Cayard ging flink onderuit en arriveerde in het West-Australische Fremantle als vijfde met gekrenkte trots en een zwaar gehavende boot en bemanning. Toen voorspelde een bemanningslid van Silk Cut echter al dat Amerikanen snelle leerlingen zijn. “Ongelooflijk hoe anders we de boot deze keer in de Zuidelijke Oceaan hebben gezeild”, reflecteert Cayard, die als eerste Kaap Hoorn rondde. “Voor ons was dat een bevrijding.”

Typisch Cayard. Hij vertelt ook liever het verhaal hoe hij tijdens een nacht met volle maan bij vijfendertig knopen wind over de golven van de Zuidelijke Oceaan voortstoof en op het achterdek met een van zijn teamgenoten babbelde over de goede, oude tijd van de eerste America's Cup, dan dat hij praat over zijn angsten op diezelfde zee.

“Eén nacht ben ik echt bang geweest”, bekent hij. “We hadden die dag een ijsberg gezien. Het was pikkedonker, mistig, je zag geen hand voor de ogen. Dan voel je de verantwoordelijkheid als schipper zwaar op de schouders rusten. En je kunt je nervositeit als schipper niet aan de bemanning tonen.” Maar veel langer wil hij niet over zijn zwakheden praten. “De Zuidelijke Oceaan is in de Whitbreadrace niet langer de spelbepaler”, stuurt hij het gesprek een andere richting op.

“Op de lange termijn is in deze Whitbread bootsnelheid, zeilontwikkeling en tactiek belangrijker dan weten hoe je de Zuidelijke Oceaan moet zeilen”, analyseert hij zijn koppositie in het klassement. “Kijk naar Roy Heiner. Die deed het niet zo goed in de Zuidelijke Oceaan, maar weet vervolgens met zijn ervaring als dinghyzeiler en matchracer een tweede plek te behalen.”

Heiner kaapte met zijn tweede plek kostbare punten weg voor de neus van Cayard's naaste concurrenten en stootte Cayard daarmee nog eens meer buiten bereik van nummer twee, drie en vier in het klassement. Dat verklaart de frustratie aan boord van de aanvankelijke favorieten als Merit Cup en Toshiba. Dankzij de opmerkelijke tweede plaats van de Nederlandse deelnemer in de vijfde etappe bouwde Cayards een comfortabele voorsprong op. Met nog vier relatief makkelijke etappes te gaan, staat de EF Language bijna honderd punten voor op de naaste concurrent.

Voor Cayard is dat allerminst een reden om pas op de plaats te maken. “Ik ben wellicht nooit meer in zo'n goede positie om een zeilwedstrijd rond de wereld te winnen”, benadrukt hij. “Die kans laat ik niet zomaar tussen mijn vingers door glippen. Ik wil iedere etappe beter zijn.”

Cayard wil eind mei als overall winnaar in het Engelse Southampton arriveren, waar hij vorig jaar september als achtste op de lijst van de bookmakers vertrok. Als dertienjarige hing Cayard zijn levensdoel al op een bordje boven zijn bed. 'Wees nummer één', had hij er eigenhandig ingekerft.