'Kabinetsbeleid remt onderzoek'

DEN HAAG, 7 MAART. Het kabinetsbeleid, waarbij de grote technologische insituten (gti's) zich commerciëler moeten opstellen, werkt averechts en heeft tot gevolg dat er steeds minder wordt geïnvesteerd in fundamenteel onderzoek.

Dat schrijft de Adviesraad voor het Wetenschaps- en Technologiebeleid (AWT) in een advies aan het kabinet. De gti's zijn: het Nationaal Lucht- en Ruimtevaartlaboratorium, het Energieonderzoek Centrum Nederland, het Waterloopkundig Laboratorium, Grondmechanica Delft en het Maritiem Research Instituut Nederland.

De overheid subsidieert deze instelling om op bepaalde gebieden nieuwe kennis en technologiën te ontwikkelen. De vijf instellingen houden zich bezig met fundamenteel onderzoek voor overheid en bedrijfsleven en krijgen een directe overheidssubsidie van in totaal 120 miljoen gulden. Daarnaast innen ze opdrachtsubsidies en worden de instellingen door de Europese Unie gesubsidieerd. De totale omzet van de vijf gti's bedraagt ongeveer 400 miljoen gulden per jaar.

De overheid heeft de gti's de laatste jaren gestimuleerd de commerciële kant op te gaan. Een deel van hun onderzoek moet bijvoorbeeld commercieel worden gefinancierd. “Dit pakt absoluut verkeerd uit”, zegt A. van Heeringen, secretaris van de AWT. “De instituten drijven weg van hun eigenlijke taak van het fundamentele onderzoek. De bedrijven worden niet geholpen en ondervinden in toenemende mate oneigenlijke concurrentie van deze instituten.”

Omdat de gti's meer de commerciële toer op gaan, zijn ze steeds minder bereid om hun kennis met anderen te delen want met deze exclusieve kennis kunnen ze geld verdienen. Dit leidt ertoe dat verspreiding van die kennis zwaar onder druk komt te staan, zo blijkt uit het onderzoek van de AWT.

Uit het onderzoek blijkt ook dat bedrijven de bijdrage van de gti's nauwelijks belangrijk vinden voor hun eigen technologische ontwikkeling. Sommige bedrijven beschouwen de instituten zelfs als oneigenlijke concurrenten.

Volgens de AWT moet er een keuze worden gemaakt: òf een gti heeft tot taak fundamenteel-strategisch onderzoek te doen, òf een instituut moet voor de markt werken. Beide dingen tegelijk willen, werkt niet, aldus de AWT. Economische Zaken wil het advies van de AWT eerst bestuderen voordat ze met een reactie komen.