Groenen moeten hun geloofwaardigheid bewijzen

Een rood-groene regering in Bonn lijkt na de overwinning van de SPD in Nedersaksen niet langer onmogelijk. De stemming bij de Groenen, die dit weekeinde in Maagdenburg bijeenkomen, is goed. Maar zijn de Groenen al een 'normale' politieke partij?

BONN, 7 MAART. “Ik heb mijn eerste halve marathon in een sensationeel goede tijd gelopen. Dat is het echte nieuws”, grijnsde Joschka Fischer deze week tijdens een opmerkelijk twistgesprek op televisie: 'Was nun, Herr Fischer?'. De bijna 50-jarige fractieleider van de Duitse Groenen probeerde zich niet te laten bedwelmen door de euforie, die momenteel over Duitsland spoelt.

Na de verrassende verkiezingswinst van de SPD in Nedersaksen en de benoeming van Gerhard Schröder tot uitdager van kanselier Helmut Kohl, is de politieke machtswisseling in Bonn een stap dichterbij gekomen. Schröder, nu nog minister-president van Nedersaksen, had maandag en dinsdag zijn triomftocht door de regeringsstad nog niet beëindigd, of het gonsde van de geruchten over de samenstelling van 'zijn' nieuwe kabinet.

Een coalitie met de Groenen maakt de meeste kans, liet Schröder weten. 'Bündnis 90/Die Grünen' is volgens hem een “heel normale partij” geworden. Zelfs één stem meerderheid volstaat om het rood-groene experiment aan te gaan, zei de kanselierskandidaat tegen het weekblad Die Woche. Het ministerschap voor Vrouwenzaken vertrouwt Schröder niet aan Fischer toe; zelfs landbouw niet, gezien het strenge dieet dat de leider van de Groenen zich heeft opgelegd. Maar, zei Schröder, Fischer heeft onmiskenbaar “grote kwaliteiten op het gebied van de buitenlandse politiek”.

Wordt Joschka Fischer de eerste groene minister van Buitenlandse Zaken ter wereld? Fischer, ooit Milieuminister in Hessen, kan het niet meer horen. “Het streelt me. Maar je kunt de huid niet verdelen voordat de beer geschoten is. Dat brengt ongeluk.” Laten SPD en Groenen eerst maar eens zorgen, dat ze bij de landelijke verkiezingen in september een zo goed mogelijk resultaat halen: “Het wordt een lange, harde strijd. We kunnen nog grote fouten maken.”

Joschka Fischer blijft een Realo, een vertegenwoordiger van de gematigde vleugel in de partij. Hij weet dat de Duitse kiezer sinds de oorlog nooit een kabinet heeft weggestemd. Regeringen kwamen uitsluitend ten val door interne crises. Bovendien moeten SPD en Groenen 2,5 miljoen meer kiezers over de streep zien te trekken dan vier jaar geleden om te regeren.

Voor de SPD is Gerhard Schröder een winning horse. In alle peilingen ligt hij ver op kop. Maar velen twijfelen aan zijn mogelijke coalitiepartner: zijn de Groenen wel in staat te regeren? De voorgestelde halvering van het leger, de voorgenomen uittreding uit de NAVO en een benzineprijs van 5 mark per liter, zoals aanvankelijk in het ontwerp-verkiezingsprogramma was opgenomen, schrikken menigeen af.

Weliswaar zijn de Realos er in geslaagd de passages over de NAVO af te zwakken. Maar dat de Groenen geen vrienden zijn van het leger is duidelijk. Nog steeds getuigen de aangepaste alinea's over het veiligheidsbeleid van een groot wantrouwen tegenover het bondgenootschap.

Tijdens het partijcongres van de Groenen, dat dit weekeinde in Maagdenburg wordt gehouden, zal Fischer politiek trapezewerk moeten bedrijven, wil hij de geloofwaardigheid van zijn partij bewijzen. Hier wordt het definitieve programma vastgesteld. Vooral de industrievijandige, fundamentalistische linkervleugel moet worden beteugeld. Zij willen bijvoorbeeld de aanleg van nieuwe snelwegen in Duitsland verbieden.

Vele ondernemers liepen deze week te hoop tegen een rood-groen kabinet. 'Catastrofaal voor de werkgelegenheid', was de kern van de reacties. “Als er een rood-groene coalitie komt, zie ik het somber in voor de ontwikkeling van investeringen en arbeidsplaatsen”, zei Dieter Hundt, voorzitter van de belangrijkste werkgeversorganisatie BDA.

De vrees bestaat dat rood-groen een vechtkabinet wordt. Het voorbeeld van de ruziënde coalitie in Noordrijn-Westfalen, waar de Groenen tegen de zin van de SPD de bruinkoolcentrale Garzweiler willen stilleggen, is een schrikbeeld. Zo willen de Groenen de dienstplicht afschaffen en een vrijwilligersleger invoeren. En de door hen voorgestelde benzineprijs van 5 mark per liter is met Schröder, de 'automan' uit Hannover die in de raad van toezicht bij Volkswagen zit, al helemaal niet te verwezenlijken.

Hoe de Groenen nieuwe banen willen scheppen, blijft onduidelijk. Een ecologische herstructurering van de samenleving, is steeds het antwoord. Met wind- en zonne-energie willen ze werk scheppen. Op tv sprak Fischer de cryptische zin: “Door de introductie van een eco-heffing, het belasten van energiegebruik, kunnen de sociale heffingen dalen en wordt arbeid goedkoper”.

Bovendien is de drie-liter-auto in aantocht, zei hij hoopvol. Volkswagen-topman Piëch heeft de zuinige wagen aangekondigd. Als je op honderd kilometer maar drie liter hoeft te tanken, kan de benzineprijs met gemak omhoog. Uiteindelijk betaal je niet èèn pfennig meer, vindt de grijzende goeroe van een heel normale partij. Fischer: “Zo simpel is dat”.