Prognose-roes

VOLGENS CNN-teletext heeft premier Kok woensdag de verkiezingen in Nederland verloren. De omroep baseerde zich daarbij op de prognoses die woensdagavond urenlang het televisiebeeld bepaalden. Het is dat premier Kok ook in financiële kring een betrouwbare politicus wordt gevonden, anders zouden de beurzen wellicht minder ontspannen hebben gereageerd op dit bericht van CNN.

Het lijkt een grap, maar dat is het op de keper beschouwd niet. De wijze waarop woensdagavond de uitslagen van de gemeenteraadsverkiezingen werden geteld, verwerkt en geïnterpreteerd was ergerniswekkend. Het feit dat de kiezers voor de gemeenteraden naar de stembus mochten, werd bijna verdonkeremaand. De komende Tweede-Kamerverkiezingen van 6 mei hadden veel geesten kennelijk enigszins vertroebeld. Welke partijen de komende vier jaar de gemeenten gaan besturen, werd daarom minder belangwekkend gevonden dan de vraag of de paarse regeringscoalitie deze zomer in Den Haag mag blijven zitten.

Deze roes was niet alleen aangejaagd door de campagne van PvdA en VVD, de twee partijen die aan de vooravond van de raadsverkiezingen in de slag gingen over de kwestie wie de grootste wordt en al dan niet de premier zal leveren. Ook de opiniepeilers droegen hun steentje bij. Bijna zonder uitzondering gingen de peilingen voor de raadsverkiezingen van 4 maart over de nek-aan-nekwedloop tussen Kok en Bolkestein voor 6 mei. En dat was opmerkelijk. Veel enquêtebureaus verliezen de verkiezingen nu al bijna twaalf jaar. Om zich in te dekken tegen de verrassingen, die de steeds belangrijkere 'zwevende kiezer' in petto heeft, gebruiken ze sindsdien almaar ruimere marges. Een verschil van vijf procent tussen onder- en bovengrens is nu al heel normaal. Toch blijven de enquêteurs onbeschaamd hun prognoses presenteren. De symbiotische band tussen de campagneleiders van de partijen en de opiniepeilers laat zich kennelijk niet meer doorbreken.

MAAR DE VERWARRING van woensdag was niet louter aan onwaarachtige campagnetactiek en verkeerde extrapolaties te wijten. Ook de neutrale overheid faalde. Her en der in het land gingen de computers 'down'. In Amsterdam waren verkeerde schakelingen gelegd tussen de stembureaus en het centrale netwerk op het stadhuis, zodat de uitslag pas na het middernachtelijk uur bekend werd. In Den Haag was het nog doller. Deze technische storingen stemmen pessimistisch. Al jaren zijn de overheden in de weer met automatisering. Het vertrouwen in de digitale informatie is inmiddels zo groot dat het beleid zo ongeveer aan de computer wordt gedelegeerd. Als dezelfde computernetwerken niet in staat blijken de meest elementaire informatie goed en tijdig te verwerken, dan rijst de vraag of het vertrouwen in de digitale wereld inmiddels niet te groot is geworden.

De verkiezingsavond van woensdag noopt derhalve tot bescheidenheid. En tot een gezond wantrouwen jegens eenieder die zegt namens het electoraat te spreken.

Interlude (Douglas Sirk, 1957, VS). Tear jerker van melodrama-specialist Sirk. June Allyson valt voor de met een labiele vrouw getrouwde dirigent Rossano Brazzi. Morgen, BBC2, 14.50-16.15u.