Ecclestone blijft alleenheerser in miljardencircus Formule I

Zondag begint in Melbourne het Formule I-seizoen. De financiële geldingsdrang van Bernie Ecclestone, de alleenheerser van de koningsklasse van de autorensport, kent geen grenzen.

ROTTERDAM, 6 MAART. Niet Michael Schumacher of wereldkampioen Jacques Villeneuve zijn de werkelijke grootverdieners in de Formule I, maar de 67-jarige Engelsman Bernie Ecclestone. De coureurs die zondag in Australië aan de start verschijnen voor de openingsrace van het Formule I-seizoen zijn voor hun superlicentie om deel te mogen nemen eerst langs geweest bij Ecclestone. Melbourne heeft de Brit miljoenen dollars moeten betalen voor de organisatie van het evenement. Ook de astronomische bedragen die de televisierechten en merchandising van deze vorig jaar door 41 miljard mensen op de televisie bekeken sport opleveren, komen terecht bij een van de vele werkmaatschappijen van Ecclestone, gebundeld onder de noemer Formula One Holdings.

Deze exuberante bundeling van geld en macht is zelfs niet onopgemerkt gebleven voor de politiek. De Belgische Europese Commissaris voor mededinging Karel van Miert, wiens schermutselingen wat auto's betreft zich tot nu toe voornamelijk hebben geconcentreerd op de oneigenlijke subsidiëring en kartelvorming van het machtige Volkswagen-concern, constateerde onlangs onthutst: “Ecclestone is al vijftien jaar alleenheerser in de Formule I.”

De Brit die zijn zakenimperium op de circuits tijdens de races bestuurt vanuit een bus met geblindeerde ramen heeft de door hem allerminst gewenste politieke belangstelling voornamelijk te danken aan een staaltje financiële machtswellust. Op de kop af een jaar geleden maakte hij bekend dat de Amerikaanse investeringsbank Salomon Brothers een beursgang van zijn zakenimperium onderzocht. Het zou hem op slag dollar-miljardair maken.

Kwaad dreigde een aantal topteams waaronder Ferrari, Williams, McLaren en Benetton het zogeheten Concorde-agreement te verbreken. Dat akkoord is genoemd naar de avenue in Parijs waar het hoofdkwartier van de internationale autosportfederatie FIA is gevestigd en waar sinds begin jaren tachtig alle inkomsten van de raceteams uit televisierechten, sponsorinkomsten en andere geldstromen zijn vastgelegd. De teams wilden bij een eventuele beursgang van FOH een groter aandeel in de buit.

Ecclestone reageerde onthutst over zoveel hebzucht. Temeer daar hij zich via een uitgekiende verdeel-en-heers-politiek nooit inhalig had getoond, door de gegenereerde miljarden weer grotendeels naar de teams en rijders terug te laten vloeien. Hij kreeg bijval van zijn vriend FIA-president Max Mosley: “Wat moet je met een miljard dollar als je jaarlijks zoals Ecclestone al 100 miljoen dollar uit de Formule I krijgt”, stelde Mosley een retorische vraag in Der Spiegel. “Zo is het maar net”, reageerde Ecclestone op de BBC-televisie, waarbij hij verkondigde dat het plan voor een beursgang niet zijn eigen idee is maar is voortgekomen uit de racewereld zelf. Ecclestone is in de herfst van zijn leven aangeland. Mocht hem iets overkomen dan neemt hij alle geheimen mee in zijn graf en vervalt Formula One Holdings aan zijn 40-jarige vrouw - een voormalig fotomodel uit Kroatië - en hun twee kinderen. “Dat zou pas echt een ramp betekenen voor deze sport”, vindt Ecclestone.

Inmiddels is het rustig geworden rond een eventuele beursgang van FOH. “Het heeft misschien nog wel een hoge prioriteit maar er zit sinds vorig jaar weinig beweging in”, bevestigde een medewerker van Salomon Brothers deze week bij navraag in Londen. Volgens hem wordt een beursgang pas echt interessant als de Formule I geschikt is voor interactieve televisie waarbij de kijker in de toekomst vanuit zijn luie stoel - uiteraard tegen betaling - zelf kan kiezen uit verschillende beelden tijdens een Grand Prix. Meerijden met Villeneuve? Meekijken in de pits hoe de rijders worden geïnformeerd? Op ieder gewenst moment ieder deel van de baan kunnen bekijken? Het moet in de toekomst allemaal mogelijk worden en zou de televisie-inkomsten - het belangrijkste bezit van FOH bij een beursgang - tot astronomische hoogte kunnen opdrijven.

Maar voor het zover is moet Ecclestone zich met meer triviale zaken bezighouden. Zoals het op grote schaal dreigende verbod voor tabaksreclame dat in Europa - de bakermat van de Formule I - een bom onder het racecircus heeft gelegd. Formule I drijft op de tabakssponsors. Als Europa dwars blijft liggen, dreigt Ecclestone de tent van zijn circus op te zetten in het Verre Oosten of andere werelddelen. Dit jaar kan de Grand Prix van Frankrijk al worden ingeruild voor die van Zuid-Afrika.

Het zal de tabaksindustrie een zorg zijn. Ook in Azië wordt Formule I goed bekeken. “Voor ons is de Formule I heel belangrijk”, zegt Piet van Cleef, woordvoerder van Rothmans Nederland. De tabaksfabrtikant is de sponsor van Williams, het team van de wereldkampioen Villeneuve.

Williams - in afwachting van BMW-motoren volgend jaar - heeft dit seizoen op de wagens het rood als sponsorkleur (Winfield) en niet langer het traditionele blauw waar de pakjes van andere sigarettenmerken van Rothmans mee zijn getooid. Het uitstekend georganiseerde team van Frank Williams is ook dit seizoen weer een van de favorieten.

Sponsorbelangen werpen een steeds grotere schaduw op de sportieve aspecten in de Formule I. Rijders kunnen minder tijd besteden aan het racen zelf, omdat zij steeds vaker moeten opdraven bij steeds exclusievere sponsor- en teampresentaties. De poppetjes lijken daardoor tegenwoordig minder belangrijk dan het spel. Tekenend wat dat betreft is de situatie bij McLaren, dat na het aantrekken van de magische Williams-ontwerper Adrian Newey met de sterke motor van Mercedes-Benz eindelijk weer eens aan een wereldtitel denkt. Coulthard en Hakkinen moeten als rijders de glorietijden van weleer doen herleven toen McLaren met Porsche- en Honda-motoren wereldtitel na wereldtitel veroverde. Maar met alle respect: Coulthard en Hakkinen zijn geen Lauda, Prost of Senna, de McLaren-helden uit het verleden.

Topfavoriet voor de coureurstitel blijft dit jaar derhalve Michael Schumacher. Hij wil bij Ferrari revanche nemen voor het incident dat hij in de laatste race vorig seizioen veroorzaakte. In Jerez probeerde de Duitser Villeneuve met opzet van de baan te rijden. Voor het duurste Formule I-ream (Ferrari werkt naar verluidt met een seizoenbudget van 350 miljoen) is het uur van de waarheid aangebroken. Maar dat was de afgelopen 19 jaar - de laatste wereldtitel werd in 1979 veroverd door Jody Scheckter - bij Ferrari wel vaker het geval.