Schiermonnikoog; Voorkeur voor Lancée, maar niet voor partij

De omstreden ex-politiechef Lancee is, tot veler verrassing, in de raad gekozen van de kleinste gemeente van Nederland.

DE 819 KIEZERS van Schiermonnikoog, de kleinste gemeente van Nederland, hebben drie winnaars aangewezen, van wie één zeer opmerkelijke: voormalig politiehoofd René Lancée. De man die landelijk in het nieuws kwam na zijn spectaculaire arrestatie omdat zijn dochter (valse) aangifte tegen hem had gedaan wegens incest, is gisteren met 55 voorkeurstemmen gekozen tot gemeenteraadslid. Daarnaast kregen de collegepartijen Ons Belang (OB) en de Christelijke Groepering Schiermonnikoog (CGS) er allebei een zetel bij, waardoor ze nu de raad domineren.

Op gympen, klompen en kaplaarzen is bijna heel Schiermonnikoog (90 procent) uitgelopen om te stemmen op een van de vier lokale partijen die het eiland telt. Hier, zeggen de bewoners, voelt iedereen zich betrokken bij de politiek en weet iedereen precies op wie hij gaat stemmen. Ons Belang is met één zetel gegroeid tot vier zetels, de CGS met één tot drie. Samen hebben zij nu 7 zetels en zullen ze naar verwachting opnieuw het college vormen. Verliezers zijn de Liberalen Schiermonnikoog, waarvoor Lancee als derde op de lijst stond, die een zetel verloren en er nu nog één hebben. Zo ook het Schiermonnikoogs Belang dat zakte van 2 zetels naar 1.

In het enige stemlokaal op het eiland heerste de hele dag een gevoel van opluchting. Dit was de kans op een schone lei, meende de nieuwe burgemeester G. de Vries-Hommes. Want het kleine Schiermonnikoog heeft twee zware jaren achter de rug, “waar de gemeenschap onder gebukt ging, maar die zo'n gemeente niet verdient”, vond zij. Persoonlijke vetes tussen oud-wethouder Brands en de voormalige burgemeester J. Boekhoven enerzijds en oud-politiehoofd Lancee anderzijds waren uitgegroeid tot een heuse rel die het eiland verdeelde.

Brands was in 1989 uit de Liberalen (van Lancée) gestapt en had Ons Belang opgericht. Boekhoven zei later het vertrouwen in Lancee op als politiehoofd. Toen Lancée in 1996 liet onderzoeken of wethouder Brands 's nachts vrouwen lastigviel, werd hij al snel zelf onderwerp van onderzoek. Niet lang daarna deed Lancees dochter aangifte tegen hem wegens incest. Later bleek zij emotioneel instabiel te zijn. Bij de arrestatie van Lancée werd zelfs een helikopter ingeschakeld. Achteraf werden zowel de beschuldigingen tegen Brands als Lancee ongegrond verklaard. Inmiddels was de breuk tussen hen onherstelbaar. Vorig jaar werd bekend dat Brands zou hebben gesjoemeld met declaraties, waardoor zijn partij hem liet vallen. Burgemeester Boekhoven bleef hem beschermen en Lancée tegenwerken. Boekhoven is inmiddels vervangen door De Vries-Hommes. Brands zal binnenkort verhuizen van het eiland.

De liberalen namen met Lancée op de lijst bij deze verkiezingen dus een risico, zo wordt algemeen erkend. De uitslag bevestigt dit: de partij heeft een zetel verloren - waarschijnlijk door aversie jegens Lancée - terwijl anderzijds 55 kennissen of bewonderaars op hem persoonlijk hebben gestemd, waardoor alleen hij in de raad komt.

Maar alles is persoonlijk op Schiermonnikoog, verzekert lijsttrekker E. Korendijk (40) van Ons Belang. “Je stemt hier niet op een partij, je stemt op iemand.” Zo kreeg hij gisterochtend thuis één van de campagnesleutelhangers terug die zijn partij 's ochtends vroeg bij iedereen in de bus had gedaan. 'Jullie belang is niet ons belang', had iemand geschreven.

Het lokale debat gaat in grote lijnen over één thema: hoe vindt het eiland een balans tussen de economische waarde van het toerisme en behoud van het milieu? Bijna iedereen op het eiland is afhankelijk van de honderdduizenden toeristen die er jaarlijks komen. Enerzijds willen horeca-exploitanten, winkeliers en aannemers dat de faciliteiten voor toeristen worden uitgebreid, anderzijds realiseren ook zij zich dat de ongeschonden duinen en weilanden en de pittoreske straatjes op het eiland juist zoveel toeristen aantrekken.

De vraag is dus wíe moet besturen en niet waarover hij zich moet drukmaken. Alleen al door een stem uit te brengen, duperen veel bewoners een familielid of buurman, waardoor niemand wil zeggen voor wie hij heeft gestemd. Vaak brak er zelfs lichte paniek uit bij kiezers in het stemlokaal die merkten dat leden van het stembureau op een schermpje konden zien of de kiezer op het juiste knopje drukte. “Je kunt toch niet zien op wie ik stem”, klonk er verontrust vanuit het hokje. Nee Jan of Harry, stelde het stembureau hen gerust, alleen dát je hebt gestemd.

Martin Korthuis, jongerenwerker in het drukbezochte jongerencentrum Kittiwake, durft wel te zeggen wat hij vindt. “De politiek wordt hier vooral bedreven door kennissen in het café”, zegt hij. Volgens hem heeft het wekelijkse jeugdcafé in Kittiwake, waar jongeren tot achttien jaar wat konden drinken, daaronder geleden. Het werd binnen een jaar gesloten door de gemeente. Officieel omdat 'het uit de hand zou lopen met die jeugd daar'. In werkelijkheid verzetten de horeca-exploitanten zich volgens Korthuis tegen de lage prijzen van het bier.