POLITIEKE KAART; PvdA

De PvdA heeft, samen met de VVD, de grootste winst behaald. In het Groningse Menterwolde heeft zij meer dan vijftig procent van de stemmen behaald. De sociaal-democraten zijn sterk in het noorden: van de tien gemeenten waar de PvdA de hoogste score heeft behaald, liggen er acht in Groningen.

De politieke kaart van Nederland kent vele verschuivingen na de gisteren gehouden verkiezingen in 485 gemeenten voor nieuwe gemeenteraden. Op de kaarten hierboven, waarop is te zien is welke partij de grootste is per gemeente, is weinig veranderd in vergelijking tot 1994.

Maar per partij zijn de veranderingen op veel plaatsen aanzienlijk. Vier groeperingen bepalen het beeld: lokale partijen, het CDA, de PvdA en de VVD. Over het algemeen is het oosten van Nederland iets roder geworden, en het westen blauwer. Dit alles meestal ten koste van het groen van het CDA. Op lokaal niveau hebben zich opmerkelijke veranderingen voorgedaan in bijvoorbeeld Zeewolde, waar de VVD tegen het landelijke beeld in verloor en de eerste plaats moest afstaan aan nieuwkomer Leefbaar Zeewolde.

De VVD won vooral in Noord- en Zuid-Holland. Ondanks het landelijke verlies is D66 toch in één gemeente de grootste partij geworden: het Zuid-Hollandse Heerjansdam. Het CDA werd er van de koppositie verdrongen. In alle andere plaatsen waar D66 lijst één was, is nu een andere partij de grootste. In Lelystad bijvoorbeeld, de enige provinciehoofdstad waar D66 de grootste partij was, heeft de PvdA nu deze positie ingenomen.

De positie van de kleine christelijke partijen ten oosten van de Veluwe is versterkt, maar in Urk verloor de SGP de eerste plaats aan het CDA. De enige gemeente waar de communistische partij NCPN in 1994 de grootste was, het Groningse Reiderland, is in handen gevallen van de PvdA. En hoe succesvol GroenLinks ook bij de verkiezingen van gisteren was, de partij verspeelde de enige eerste plaats die ze vier jaar geleden nog behaalde: in Utrecht werd nu de lokale partij Leefbaar Utrecht de sterkste. Voor wat betreft de drie grote steden handhaafde de PvdA zijn eerste plaats in Amsterdam en Rotterdam en deed de VVD dat in Den Haag.

Ook opmerkelijk was dat in Zeeland, een provincie waar de confessionele partijen traditioneel sterk zijn, in enkele gemeenten de PvdA het CDA van de eerste plaats verdrong.