Opkomst van dj-café's; Plaatjes van de glazenhaler

Misschien was 'Bob' in de Lower East Side van New York er begin jaren negentig het eerste mee. In deze kleine kroeg op Eldridge Street draaide niet de hele avond hetzelfde cassettebandje, maar stond een dj plaatjes op te zetten. Rond twaalf uur gingen de stoelen aan de kant en konden de losgedronken bezoekers een dansje maken.

Ook in Nederland raakt het dj-café inmiddels ingeburgerd. Muziek is de brandstof van de jongerencultuur, dus wie een jongere het café in wil hebben moet zorgen voor een interessante muzikale omgeving. De nieuwste releases, op een aardige manier achter elkaar gezet of juist het nostalgische geluid van een krakende plaat uit het disco-tijdperk - hier ligt een taak voor de discjockey.

Was een dj vroeger nog de glazenhaler die wat bijkluste, tegenwoordig heeft een dj status, en het café met dj dus ook. Het platen draaien (vinyl, geen cd's) heeft sinds het ontstaan van de house-beweging zo'n vlucht genomen dat dj's zich makkelijk 'sterren' kunnen noemen. In de anonieme house-wereld, waar muzikanten onder steeds wisselende namen platen uitbrengen en zelden optreden, is de discjockey de schakel naar het publiek. Hij ontsluit de massa van twee tot driehonderd nieuwe 12 inch-singles per week door de geslaagdste exemplaren te selecteren. De dj wordt daar vervolgens royaal voor beloond: topstukken als 100% Isis, Marcello en Joost van Bellen verdienen soms ƒ 1.500 tot ƒ 2.000 voor een optreden van een paar uur. En de nacht is lang, daarin kunnen verscheidene parties worden bezocht.

Boudewijn Hoogstraten (26) denkt niet aan dit soort bedragen. Hij draait wel eens een avond in café Diep in Amsterdam, in ruil voor een paar consumptiebonnen. “Ik heb niet de ambitie meer om een professionele dj te worden”, zegt Hoogstraten, in het dagelijks leven receptionist bij een groot hotel, “Want op de feesten moet je altijd een bepaalde stijl laten horen: of speedgarage, of drum 'n' bass, of techno - de mensen willen één stijl. Maar in een cafeetje kun je breed draaien, van alles door elkaar, oud en nieuw.”

Om een uur of elf op donderdagavond is het nog rustig in café Diep. Hoogstraten zit achter de dubbele draaitafels en zet een oude hiphopsingle op van The Jungle Brothers. “Kijk nu wordt er nog niet zoveel gekletst, dus kun je de muziek goed horen. Er zit hier een limiter op de installatie waardoor je nooit te hard kunt gaan, dan slaat hij automatisch af. Soms is dat wel lastig; als er veel mensen zijn en dus veel lawaai dan hoor je de muziek niet meer. Daar heb ik wel een trucje voor. Je draait gewoon de bassen uit, dan wordt de rest vanzelf weer wat luider.”

Frank Traas, eigenaar van Diep, laat dj's helemaal vrij om te draaien wat ze willen. “Iedereen mag hier draaien, als het maar een stamgast is. Als jij hier vanavond een verzoekplaatje aanvraagt, dan zeg ik: kom morgen maar terug, dan kan je het zelf doen. Zo hebben we volslagen amateurs, maar ook professionelen die op weg naar de ROxY hier even een paar uurtjes komen indraaien.”

In De Winkel van Sinkel in Utrecht worden wel eisen gesteld aan de dj's. Bedrijfsleider Douwe Werkman betaalt de dj's die vóór twaalven werken volgens de horeca-cao voor dj's: ongeveer twintig gulden per uur. Van hen wordt verwacht dat ze het nieuwste van het nieuwste laten horen want dat past bij het image van De Winkel van Sinkel, dat na twaalf uur officieel een nachtclub wordt. Volgens Werkman moet het café meer zijn dan alleen 'commercieel'. “Binnen het concept van Winkel van Sinkel is het culturele element ook zeer belangrijk. Daar rekenen wij de dj's onder.” Van veredelde glazenhaler tot cultuur-element; de dj heeft het ver geschopt.

DJ-cafés in Amsterdam: Diep, Nieuwezijds Voorburgwal 248 West Pacific (café/restaurant), Haarlemmerweg 8 Mono-bar, Oudezijdsvoorburgwal 2a De Duivel, Reguliersdwarsstr. 87

Utrecht: Winkel van Sinkel, Oude Gracht 158

Den Haag: Paard, Prinsengracht 12

Rotterdam: Nighttown Café, Westkruiskade 26