Leeuwarden; Rood bleef rood

De uitslag verraste alle partijen in Leeuwarden, waar ze het over de aanpak van geweld allemaal eens zijn.

'STERKTE''. Een bezoeker legt in het voorbijgaan even zijn hand op de schouder van S. Inberg. De nummer drie van D66 heeft het nodig. De democraten leden in Leeuwarden een dramatisch verlies. Ze hadden een halvering van de zes zetels gecalculeerd, maar geen democraat was erop voorbereid dat er slechts twee zouden overblijven.

Inberg staat er wat bedremmeld bij. Dankzij voorkeurstemmen kan ze haar raadszetel behouden, ten koste van haar partijgenoot op nummer twee, M. Hoogeveen. “Geen prettig gevoel”, zegt ze. “Dit is het zwartste scenario wat er is.” De neerwaartse spiraal waarin D66 zich landelijk bevindt, speelt ook de Leeuwarder partij parten, weet ze. En verder? “We moeten eerst een goede analyse maken. Misschien hebben we onze nek met bepaalde standpunten te ver uitgestoken”, denkt ze hardop. “We waren voor windmolens bij Wytgaard. Maar ja, je kunt je standpunt toch niet onder stoelen of banken steken?”

Niet alleen voor D66 was de uitslag in de Friese hoofdstad anders dan verwacht. Vrijwel elke partij werd in positieve of negatieve zin verrast door het oordeel van de kiezers. De VVD (vijf zetels) rekende op één of twee zetels winst, maar bleef gelijk. “Teleurstellend”, vond lijsttrekker A. Brok. “Maar Leeuwarden blijft Leeuwarden. Het is van oudsher een PvdA-bolwerk en de VVD doet het hier altijd slechter dan landelijk.”

PvdA-lijsttrekker P. den Oudsten zei vooraf te hopen op behoud van de elf zetels en gelukkig te zijn met één zetel winst. Het werden er twee. 'Lokwinske', feliciteert een aanhanger hem, 'geweldig!'. Natuurlijk is Den Oudsten “erg blij”. Hij geeft toe dat het 'Kok-effect' de zetelwinst voor een deel verklaart. Maar de PvdA, altijd de grootste partij van het 'rooie' Leeuwarden, heeft ook kiezers teruggehaald van D66 en PAL/GroenLinks, veronderstelt hij. Voor PAL (Progressieve Aktie Leeuwarden) waren de druiven zuur. De vijf zetels zouden toch zeker wel veilig zijn, zeker gezien de winst die landelijk werd voorspeld, werd van tevoren geopperd. Dat er twee zetels verloren gingen is dan ook “erg teleurstellend”, vond lijsttrekker H. Brinks. Een echte verklaring had hij niet. Al gaf hij toe dat interne ruzies niet bevorderlijk waren geweest voor een optimaal resultaat. Raadslid J. Beers liet zich de afgelopen dagen kritisch uit over de in zijn ogen partij van 'vijftigers'. De 'neoliberaal' Beers was vervolgens niet meer welkom op partijbijeenkomsten.

Brinks zag toch nog een lichtpuntje. Hoewel PAL moest inleveren boekte het 'linkse blok' een winst van drie zetels. “Leeuwarden kiest dus nog progressief.” Die drie zetels winst kwamen op het conto van de SP. De partij die twaalf jaar geleden voor het laatst meedeed aan de raadsverkiezingen en toen 0,5 procent van de stemmen haalde, boekte een klinkende zege. Vooraf had ze gehoopt op één, misschien twee zetels winst. Het werden er drie. De 25-jarige lijsttrekker J. Boorsma, leraar geschiedenis, nam glunderend de felicitaties in ontvangst.

“We hebben vorig jaar de draad weer opgepakt en een gigantische ledenwinst behaald. Onze mensen hebben 60.000 folders verspreid. Dit is de bekroning van onze inspanningen”, meende hij. Naast de SP juichte ook de aanhang van het CDA. De stabilisering van de zeven raadszetels werd als een overwinning gevierd. “Dit is ongelooflijk”, stamelde een verbouwereerde lijsttrekker B. Bilker. Hij zocht de verklaring in het lage opkomstcijfer, dat voor het CDA met zijn trouwe aanhang gunstig is gebleken.

In de stad waar Meindert Tjoelker vorig jaar een gewelddadige dood stierf, was veiligheid op straat opmerkelijk genoeg geen echt verkiezingsthema. De hele raad schaarde zich een maand na Tjoelkers dood unaniem achter een plan van aanpak van het college van PvdA, VVD, D66 en GroenLinks om het geweld in de binnenstad tegen te gaan. Sindsdien geldt in de Friese hoofdstad een zero tolerance-beleid. Zelfs in het openbaar urineren kan al een boete opleveren. Raadslid S. de Bruin (PAL/GroenLinks) vertelt dat de partijen afspraken geen politieke munt te slaan uit de onrust na de dood van Tjoelker. “Iedereen was voor dit plan. Het thema veiligheid is daardoor gedepolitiseerd”, verklaart burgemeester H. Apotheker.