Het sterkste geslacht (v)

NEDERLAND. Aanstaande zondag wordt Internationale Vrouwendag gevierd. 'Honderd jaar vrouw en arbeid', is dit jaar het thema. Op het eerste gezicht valt er weinig te vieren. Maar dat is schijn: vrouwen zullen in alle opzichten mannen gaan overtroeven.

Vooralsnog geven de cijfers een somber beeld. Zeventig procent van de onbetaalde zorgarbeid wordt verricht door vrouwen. Zeventig procent van de betaalde arbeid door mannen. Vergeleken met 1974 is de kloof tussen de inkomens van mannen en vrouwen in Nederland toegenomen. De mannelijke dertiger verdient tweemaal zo veel als zijn vrouwelijke leeftijdgenote.

Meer dan honderdduizend kinderen staan op de wachtlijst voor kinderopvang. De droom van Joke Kool-Smit, een vijf-urige werkdag zodat mannen en vrouwen zorgtaken kunnen delen, is weggehoond. Als het aan het MKB ligt, gaan we terug naar de veertig-urige werkweek.

Werkgevers verzetten zich tegen deeltijdwerk voor mannen: een man hoort op te gaan in zijn werk. Topposities worden vrijwel uitsluitend door mannen ingenomen, zie: de captains of industry en dat geldt voor de meeste sectoren: de eerste vrouwelijke hoofdredacteur van een krant moet nog komen.

En wie zitten er in de voorhoede? De nu nog beklagenswaardige carrière-moeders die verstek moeten laten gaan op Internationale Vrouwendag: te druk. Je herkent ze in één oogopslag: ze maken een gejaagde, vermoeide indruk en hun glimlach doet geforceerd aan. Ze zitten een vergadering voor en bellen in de rookpauze naar de crèche dat het 'iets later' wordt. Zij moeten zich handhaven in een door de witte man gedomineerde wereld. En dat betekent: strateeg zijn, spelletjes kunnen spelen, kunnen veinzen, liegen en bedriegen. Rationeel zijn, super-macho.

Ze redden het nèt - totdat schoonmoeder ziek wordt. Dan moeten schoondochters, topmanager of niet, aan het mantelzorgen. Dan wreekt zich het gebrek aan professionele zorg. Want vrouwen doen het allemaal voor niks. Waar zijn hun zusters in de Tweede Kamer en in het kabinet? Zij die hun stem kunnen verheffen tegen de bezuinigingen op de gezins- en thuiszorg en die een eind kunnen maken aan de wachtlijsten voor kinderopvang? Het bleef en blijft bij sputteren. De vrouwelijke politici verlaten niet woedend de Tweede Kamer, want vrouwen weten hun eigen uitbuiting als geen ander te organiseren. Daarover zijn diverse theorieën in omloop. Shere Hite komt aanstonds met een boek waarin ze een vermeend probleem onder vrouwen aanstipt: rivaliteit, gevolg van het eeuwenlange verblijf in het patriarchaat. In een heftige concurrentieslag met andere vrouwen moest ze de beste (rijkste) man aan de haak slaan. Bij apen zie je dat gedrag nog steeds. Vrouwen moeten hun onderlinge rivaliteit zien te overwinnen. Een andere theorie wijst op faalangst onder vrouwen. Ze zijn zó bang voor maatschappelijk succes dat ze er bij voorbaat van afzien. Maatschappelijk succes verhoudt zich niet goed met hun vrouwelijkheid. Anderen beweren dat het emancipatieproces is gestokt omdat mannen zich niet emancipeerden. Zij lopen hopeloos achter en vormen het grootste struikelblok voor de opmars van vrouwen.

Hoe gaan vrouwen het oplossen, het gegeven dat de maatschappij niet aansluit op de kwaliteiten en ambities van vrouwen? Eén op de vier vrouwen zal afzien van het krijgen van kinderen, zo luidt de verwachting. Vooral hoogopgeleide vrouwen zouden kiezen voor een kinderloos bestaan. In dat scenario maken hoogopgeleide vrouwen carrière, terwijl laagopgeleiden als baarmachines dienst zullen doen.

Een ander toekomstscenario ligt meer voor de hand. In het onderwijs doen meisjes het al beter dan jongens. De laatste tijd haalden ze een mega-inhaalslag. Onderzoek wijst uit dat meisjes weliswaar beter zijn, maar alles op alles zetten om de jongens niet af te laten gaan. Het meisje bijvoorbeeld beheerst de computer als geen ander, maar slaat quasi-bewonderend haar klunzende klasgenoot (m) gade. Hoelang houdt ze haar beleefd gedrag nog vol? Misschien beseft ze het nog niet, maar ze is in opmars. De winning type. Zo zijn onder de eerstejaarsstudenten aan de universiteiten in Nederland de meisjes al in de meerderheid. Zal de nieuwe lichting academische vrouwen die in enkele jaren de markt op gaat, zich zoet laten houden? Zullen zij aanvaarden dat minder getalenteerde mannen topposities bekleden? Dat zij, anders dan mannen, zullen moeten kiezen tussen carrière maken en kinderen? En stuiten op gebrekkige kinderopvang, als ze beide willen? Die kans lijkt klein.

Een harde clash tussen mannen en vrouwen lijkt dan ook onvermijdelijk. “Ik voorzie dat mannen zich in toenemende mate zullen verzetten tegen de opkomende macht van vrouwen”, zegt H. Verwey-Jonker, oudgediende in de vrouwenbeweging. Ze wijst op onderzoek in Amerika en in Engeland, waar men gesignaleerd heeft dat jongens op scholen recalcitrant zijn geworden, omdat ze merken dat meisjes beter zijn. Ze voelen zich bedreigd in hun positie. En dat zijn ze ook. De komende eeuw wordt de beslissende slag gevochten. De slag tussen het sterke (v) en het zwakke (m) geslacht. Je merkt het al aan de sfeer onder vrouwen die steeds triomfantelijker wordt: zij zijn de besten. Mannen zullen hun machtsposities moeten afstaan. Waarom staat de Internationale Vrouwendag niet in dit hoopvolle teken?