Duitse Helmuts somberen over het kanselierschap

BONN, 5 MAART. De twee titanen van de Duitse politiek hebben vijftien jaar niet met elkaar gesproken. De druiven waren zuur toen bondskanselier Helmut Schmidt (SPD) in 1982 de macht moest afstaan aan Helmut Kohl (CDU). Voor het eerst sinds de machtswisseling is het nu gelukt de twee Helmuts aan tafel te krijgen.

Die Zeit heeft de beide heren tot een dialoog weten te verleiden, die vandaag in het jongste nummer van het weekblad verkort is afgedrukt. Het gesprek is ook op de televisie te zien, op 11 maart bij Arte en op 13 april bij de ARD.

De beide politici hebben zich in het verleden niet bepaald vriendelijk over elkaar uitgelaten. Aanvankelijk reageren de Helmuts enigszins onwennig als ze elkaar ontmoeten in Palais Schaumburg in Bonn, het spierwitte presidentiële paleis aan de Rijn waar de eerste naoorlogse bondskanselier Konrad Adenauer zetelde. Maar gaandeweg raken ze met elkaar in debat en aan het slot van het gesprek lijken ze elkaar nog aardig te vinden ook, stelt gespreksleider Christoph Bertram vast.

De grote controverses in de Duitse politiek weten de deelnemers zorgvuldig te vermijden. Maar over het eenzame ambt van bondskanselier storten ze hun hart uit. Want dat het een eenzame post is, waarbij je ook rotte eieren naar het hoofd krijgt gesmeten, daarover zijn ze het roerend eens. “Er zijn momenten, dat je leert bidden en jezelf afvraagt: doe ik nu het juiste”, bekent de katholieke Rijnlander Kohl. Ook de christen Schmidt heeft in momenten van grote eenzaamheid zielzorg gezocht bij een pater en een bisschop.

Helmut Schmidt, die tevens minister van Financiën en Defensie geweest is, loste in 1974 Willy Brandt af als bondskanselier en bleef acht jaar aan de macht. Helmut Kohl zetelt nu bijna zestien jaar in de bondskanselarij.

Of dat niet een beetje lang is, informeert de interviewer. Kohls adviseurs hebben volgens Bertram nauwelijks meer invloed op de kanselier. Hij zou alles beter weten. “Welnee, dat is je reinste onzin”, reageert Kohl. Maar dat hij veel ervaring heeft en kundig is, kan hij niet ontkennen. Als Kohl een Europese top bijwoont, raakt hij - anders dan de eerste keer in 1982 - nauwelijks meer opgewonden over disputen. “Geduld, geduld, en nog eens geduld”, dat is het belangrijkste wil je iets bereiken, heeft Kohl geleerd.

Schmidt tipt ook zijn kritiek op Kohl aan in de jaren van de Duitse hereniging, toen hij de kanselier gebrek aan politieke leiding verweet. Een extra belastingoffer door de Duitse burgers was al in 1990 noodzakelijk, vond Schmidt, die waarschuwde voor de financiële lasten. Maar daarvoor was in de Bondsdag geen meerderheid te vinden, reageerde Kohl. Enkele jaren later moest hij zijn belofte de belasting niet te zullen verhogen, toch breken.

Of Kohl al heeft bedacht wat hij na deze functie gaat doen? Geen moment, eerst de verkiezingen winnen, zegt Kohl.