Den Haag; Een zwart scenario

Falende computers overheersten de verkiezingen in Den Haag, waar D66 werd veroordeeld tot een rol in de oppositie. 'Scheveningen' won.

DE LICHTEN IN de Haagse raadszaal worden gedimd. Gepraat wordt gefluister. Het is negen uur in de avond als Den Haag de eerste voorlopige uitslagen wil aankondigen. De Politieke Partij Scheveningen lijkt 21 zetels te gaan behalen, De Stadspartij 30 en de Libertaristische Partij komt uit op 8. Er wordt gelachen. De computer is de tel kwijt.

Uren later is burgemeester Deetman het lachen allang vergaan als hij om twee uur in de nacht pas een voorlopige einduitslag kan voorlezen. Alles wat in Den Haag fout kon gaan bij het tellen van de stemmen ging fout. Het geheugen van de computer zou te klein zijn, een stembureau had verzuimd de uitslagen in de hoofdcomputer door te voeren waardoor het systeem helemaal opnieuw geladen moest worden.

“Er is gigantisch hard gewerkt, maar je kunt niet op een computer gaan slaan”, zegt de burgemeester. Ik kan u nu een voorlopige uitslag voorlezen, anders zult u nog uren moeten wachten.”

Er klinkt een gejoel uit de zaal. Deetman laat zich niet van de wijs brengen: “VVD 12 zetels, PvdA 11 zetels, CDA 6 zetels, D66 3 zetels, GroenLinks 5 zetels, SGP/GPV/RPF 1 zetel, SP 3 zetels, de Stadspartij 1 zetel en de Politieke Partij Scheveningen 3 zetels.” De Scheveningers in het Haagse stadhuis vallen elkaar van verbazing in de armen. “Kicken man”, zegt Karl Kohte, nummer zestien van de Scheveningse partij. “Ik ga meteen morgen bellen om te verhuizen”, zegt nummer twee Cornelis de Jager, die nu nog in Voorburg woont. De Stadspartij spuit een fles champagne leeg.

VVD-lijsttrekker L. Engering heeft vooral slaap. “Ik wil zo snel mogelijk naar bed”, zegt ze. Toch laat ze zich met de andere lijsttrekker nog verleiden tot een debatje. Volgens Engering is een coalitie tussen de VVD, PvdA en CDA “een model wat zich nu aftekent”.

D66, nu met één wethouder vertegenwoordigd in het college, is door het verlies van vier zetels veroordeeld tot een kleine rol in de oppositie. “Dit had ik niet voor mogelijk gehouden”, zegt lijsttrekker A.S. Overhoff. “Dit is zeer teleurstellend.”

De PvdA was daarentegen ingenomen met de verkiezingsuitslag. Ze stijgt van negen naar elf zetels. “Ik was bang dat we aanzienlijk kleiner zouden worden dan de VVD, dat is gelukkig niet gebeurd”, zegt lijsttrekker P.M.M. Heijnen. “Nee, over de collegevorming wil ik het nu niet hebben. Het is nu twee uur in de nacht”, zegt hij. Eerder op de avond vond Heijnen het voor de hand liggen dat hij voor de PvdA wethouder van Sociale Zaken en Werkgelegenheid in het nieuwe college zal worden. Partijgenoot P.G.M. Noordanus maakt een goede kans Ruimtelijke Ordening te behouden. De VVD-wethouders L. Engering (Financiën), H.J. Meijer (Verkeer) en G.A.A. Verkerk (Economische Zaken) hebben al eerder aangegeven hun posten te willen behouden.

Het ligt voor de hand dat CDA-lijsttrekker W.J. Stolte de vertrekkende CDA-wethouder J.J. Luijten (Welzijn) zal vervangen. “Ja, ik ben de kandidaat voor een wethouderspost”, zegt Stolte die zich heeft geërgerd aan de verkiezingsavond. “Dit was een horror-scenario”, zegt hij.

Tot ver na twaalven liep het publiek ijsberend rond in het atrium van het stadhuis. “We hadden gepland dat de avond om tien uur afgelopen zou zijn”, zegt een woordvoerder van de gemeente.

Voor het publiek was verder niets geregeld. Geen grote schermen met verkiezingsuitslagen, geen gesprekken met lijsttrekkers. Helemaal niets.

Na twaalven werd de drank wel voor rekening van het college van burgemeester en wethouders geschonken. Het maakte de sfeer naarmate de avond vorderde almaar joliger. “Ik heb net met wat raadsleden uit Keulen gesproken die hier het stemmen per computer kwamen bekijken. Die mensen hadden de avond van hun leven”, zegt het niet terugkerende raadslid R. van Putten (PvdA) lachend.

Ook de voorlichters van de gemeente konden zich “ondanks gevoelens van plaatsvervangende schaamte” nog wel vermaken. “Ja, dit is erg, maar ik ben niet verantwoordelijk”, zegt hoofd voorlichting H. van Wersch. “Deetman gaat daarover.” Hij neemt nog een slok van zijn biertje.

Een nuchtere Deetman wil niets van een blamage voor zijn stad weten. “Dit is nog altijd sneller dan stemmen met het potlood”, foetert hij. Het enige dat Deetman verblijdde was het verdwijnen van extreem rechts. De groeperingen die nu nog vijf zetels in de raad bezitten, zullen niet meer terugkeren.

De Hagenaars lieten het gisteren massaal afweten bij de gemeenteraadsverkiezingen. Slechts 48,2 procent nam de moeite de knop van de stemmachine in te drukken. Alleen in Eindhoven en Amsterdam kwamen nog minder kiesgerechtigden opdagen.

Dat kon de Politieke partij Scheveningen absoluut niet deren. Toeterend verlieten de Scheveningers de straten van Den Haag om 'thuis' de overwinning te gaan vieren.