De oordoppen kunnen thuisblijven

AMSTERDAM, 5 MAART. Vicky Benett woont in Londen en maakt muziek. Daar komt geen instrument aan te pas. Benett verzamelt platen op vlooienmarkten of bij de vuilnisbak. Onder de naam People Like Us 'recycelt' ze de gevonden noten tot een sprookjesachtige soundtrack met stukjes Oostenrijkse meezingers, een Shadows-gitaar, showorkesten. Aanstaande vrijdag verzorgt Benett de opening van het tweedaagse Tracks & Traces-festival in Paradiso in Amsterdam.

Tracks & Traces, 'een festival voor ongewone muziek', vult het gat op dat ontstond toen in 1995 het TegenTonen-festival werd opgeheven. Tracks & Traces wordt net als TegenTonen samengesteld door Oscar Smit, Jan-Willem Sligting en Jan Hiddink, maar heeft een andere bedoeling. “Bij Tracks & Traces zijn we helemaal vrij”, benadrukt Jan-Willem Sligting, programmeur van Paradiso. “We hadden niet, zoals bij TegenTonen, de pretentie om de sterren van de avant-garde te presenteren. Dat is ook allemaal veel moeilijker geworden. Bij TegenTonen kwamen mensen vaak om te zien wie het in de nabije toekomst zou gaan maken. Tegenwoordig krijg je die bands niet meer, als je dat al zou willen. Het ritme van de popmuziek is veranderd. Sinds het begin van de jaren negentig wordt al het nieuwe talent razendsnel opgespoord en even snel groot gemaakt. Niemand kan zich meer permitteren om zich rustig te ontwikkelen, want straks dringen anderen misschien voor.”

Na een pauze van drie jaar gingen de samenstellers opnieuw op zoek naar eigenzinnige muzikanten. Ze ontdekten onbekend talent als Kreidler (DU), David Shea (VS) Concorde 3000 (NL) en The Tiger Lillies (GB). Vergeleken bij de programmering van de laatste edities TegenTonen is er in ieder geval al één groot verschil: de oordoppen kunnen thuisblijven.

Het TegenTonen-festival had de naam dat de meeste bands er buitensporig hard speelden. Het 'experiment' zocht men niet zelden in het oversturen, rondzingen of het creëren van amorfe noise. Volgens Jan Hiddink, die de meeste groepen van Tracks & Traces al bezig heeft gezien bij sessies voor het Radio 5-programma De Avonden van de VPRO, zit er dit keer geen band meer bij die het van het volume moet hebben.

“De erfenis van TegenTonen staat nu in de hitparade. The Prodigy bijvoorbeeld paste begin jaren negentig nog precies binnen ons beeld: hard, recht in het gezicht, een beetje gitaar, een beetje electronica. Tegenwoordig verstaan we onder 'ongewoon' weer iets anders.” zegt Hiddink.

Jan-Willem Sligting typeert veel van de bands die op Tracks & Traces zullen spelen als 'ingetogen'. Een tendens bij vooral Amerikaanse groepen is dat ze teruggaan in de geschiedenis. Nadat ze zich in hun jonge jaren hebben uitgeleefd in lawaaiige punkbands, orieënteren ze zich nu op het Amerikaanse muzikale erfgoed van bijvoorbeeld country, en de volksmuziek uit het Appalachen-gebergte.

“Dat zie je bij June of 44, dat bij ons optreedt, en bij iemand als Will Oldham. We vonden die ontwikkeling zo interessant dat we bijna hadden besloten om uitsluitend Amerikaanse bands te laten spelen”, zegt Sligting. “Maar ook in Europa dienden zich weer nieuwe geluiden aan. Zoals in Düsseldorf en Keulen, waar Kreidler vandaan komt.” Volgens Jan Hiddink onstaat in die steden een scene van groepen die zich bezighouden met hùn vaderlandse muziekhistorie. “Duitse muzikanten die met electronica werken hebben de last van het verleden - enerzijds moeten ze zich onderscheiden van de erfenis van Kraftwerk en anderzijds van iemand als Stockhausen. Maar een groep als Kreidler zeilt daar mooi tussendoor: zij klinken losjes en speels, met ook een echo van de dansvloer.”

Tracks & Traces, in Paradiso, Amsterdam met vrijdag 6 maart: Kreidler, David Shea, People Like Us, Concorde 3000; zaterdag 7 maart: Tiger Lillies, Donkey, June of 44, Harmonia Ensemble. Aanvang 21.00