China gaat staatsapparaat saneren, elf ministeries weg

PEKING, 5 MAART. Als China een goeddraaiende markteconomie wil krijgen, dan moet 's lands topzware en verouderde bestuursstructuur resoluut worden gesaneerd. Dat heeft de vertrekkende premier, Li Peng, vanmorgen ten overstaan van de 2.979 gedelegeerden van het Nationaal Volkscongres, het Chinese parlement, gezegd.

Li kondigde in zijn openingsrede maatregelen aan die het logge staatsapparaat moeten omtoveren tot een efficiënte en slagvaardige instelling.

China's economische hervormingen, van een staatsgeleide economie naar een markteconomie, zijn grotendeels aan de interne bestuursstructuur voorbij gegaan. Volgens Li is het “in toenemende mate duidelijk” geworden dat de huidige bureaucratie niet langer strookt met de realiteit van de moderne Chinese economie. Derhalve zullen 11 van de 40 ministeries die het Chinese staatsbestel telt, moeten verdwijnen. “Ook de lokale overheden zullen op alle niveaus hun bestuursstructuur moeten vereenvoudigen. Zij moeten hun personeel, van de top tot aan de basis, stroomlijnen.”

De nieuwe maatregelen, die naar verwachting morgen zullen worden toegelicht door Li's gedoodverfde opvolger Zhu Rongji, de huidige vice-premier belast met het economisch beleid, zouden diepgaander zijn dan voorheen. Eerdere pogingen het staatsbestel in te krimpen zijn grotendeels mislukt.

De huidige plannen, die de kern vormen van de bijeenkomst die veertien dagen duurt, voorzien in het afstoten en verzelfstandigen van ondernemingen en commissies die tot dusver onder de directe leiding hebben gestaan van de verschillende ministeries. “China zal de taken van de overheid wijzigen en scheiden van het bedrijfsleven, waardoor een efficiënt en gestandaardiseerd bestuursbestel zal ontstaan.”

Het is een publiek geheim dat de plannen voor de herstructureringen van het staatsapparaat, zoals vandaag door Li gepresenteerd, afkomstig zijn van Zhu. De in binnen en buitenland uiterst capabel bevonden Zhu, wordt verantwoordelijk geacht voor het beteugelen van de oververhitte Chinese economie, begin jaren negentig. Onder zijn leiding werd de inflatie teruggebracht van 23 procent in 1993 tot 1 procent nu, terwijl de economische groei van rond de 10 procent bleef behouden. Ook de recente plannen voor verregaande hervormingen van de financiële sector zijn van zijn hand en aangenomen wordt dat Zhu een politicus is die de Chinese economie de 21ste eeuw binnen kan loodsen.

Door de economische crisis in Azië is het belang van de snelle herstructurering van de noodlijdende staatssector toegenomen. Zhu en het kabinet, die de hervormingen versneld ten uitvoer trachten te brengen, worden belemmerd door het omvangrijke staatsapparaat, dat nog altijd directe zeggenschap heeft over economische sleutelsectoren, waaronder telecommunicatie, energie en scheepvaart.

De hervormingen evenwel zullen gepaard gaan met een toename van het aantal werklozen. Volgens de vice-minister van de staatscommissie voor de herstructurering van de economie, Wang Dongjin, zal de komende jaren de helft van de 8 miljoen ambtenaren op zoek moeten naar een andere baan.

Dat daarmee de sociale instabiliteit zal toenemen, is een probleem dat ook door Li Peng wordt erkend. “We hebben getracht deze problemen de afgelopen jaren op te lossen, maar de resultaten zijn verre van bevredigend. Sommige problemen zijn zelfs groter geworden.” In de steden en op het platteland is officieel sprake van respectievelijk 15 en 130 miljoen werklozen.