Spartak Moskou geeft Ajax een les in doelmatigheid

AMSTERDAM, 4 MAART. In Nederland stevent Ajax onbedreigd af op de landstitel, maar in Europa is de koploper van de eredivisie al op een zijspoor beland. Alleen coach Morten Olsen koestert nog de illusie dat zijn spelers Moskou niet louter als toeristen hoeven te bezoeken. De ontluisterende 1-3 nederlaag in de Arena tegen de geraffineerde kampioen van Rusland biedt Ajax echter geen enkel uitzicht op het overleven van de kwartfinales in de UEFA Cup.

Spartak Moskou gaf de Amsterdammers niet alleen een les in doelmatigheid die herinneringen opriep aan de wijze waarop Dynamo Kiev in Eindhoven koelbloedig afrekende met PSV. Pijnlijk was vooral het demasqué van een elftal in opbouw dat zijn kwetsbare punten op nationaal niveau moeiteloos weet te maskeren.

Tactisch knoeide Ajax er lustig op los en dat mocht vooral trainer Olsen zich aanrekenen. Het was een raadsel waarom hij Rudy liet opereren op het middenveld om de aanvoerlijnen tussen de Russische voetballer van het jaar Alenitsjev en schaduwspits Titov te ontregelen.

In het competitieduel met PSV fungeerde de Pool nog als verdediger op de rechterflank. Volgens Ronald de Boer diende Rudy “op vier” te spelen - als een inschuivende libero - maar daar had hij ook zelf weinig van gemerkt. Rudy wist niet waar hij moest lopen en De Boer, de meest creatieve middenvelder, liep zich als een veredelde rechtsback het vuur uit de sloffen. “Ik had nog beter op de positie van Rudy kunnen spelen”, verzuchtte Ronald de Boer. “Maar dat is achteraf gemakkelijk te concluderen. Tijdens de wedstrijd hebben we geen betere oplossing kunnen vinden.”

De Russische coach Oleg Romantsjev toonde zich de betere schaker dan Olsen door Ajax een levende muur op het middenveld voor te schotelen, waar de sublieme dirigent Valeri Ketsjinov een hoofdrol vervulde. Hoewel Olsen dat ontkende, speelde Ajax vooral in het eerste bedrijf tegen zijn natuur in door zich zo openlijk aan de tegenstander aan te passen. “Ik vond ons zeker in de beginfase onbegrijpelijk mat”, zei Ronald de Boer. “We waren niet vooruit te branden.” En zeker ook niet achteruit, want vooral in de omschakeling van aanval van verdediging toonde Ajax zich onthutsend naïef.

Linkermiddenvelder Richard Witschge gaf zijn opponenten bij herhaling een vrijgeleide naar het doel van Edwin van der Sar, omdat hij zich ook niet gesteund wist door Laudrup wiens fluwelen techniek weer eens nauwelijks rendement opleverde. De Deense veteraan leek het voetbalveld als een biljartlaken te beschouwen, maar zijn kunstzinnigheid verschrompelde in een toch al vleugellam Ajax. Op de rechterkant was Babangida totaal onzichtbaar, als schaduwspits kon Dean Gorré de bijna chronisch geblesseerde Jari Litmanen niet doen vergeten en zelfs Sunday Oliseh verloor zijn flair in een voor hem ongebruikelijke rol als mandekker.

“We speelden te ver voor de bal, we waren soms zo maar vijf of zes spelers kwijt”, mopperde Ronald de Boer. Een schrijnend voorbeeld was het beeld in de slotminuut van de eerste helft, toen drie spelers van Spartak Moskou alleen nog Ajax-aanvoerder Danny Blind tegenover zich vonden. Alleen dankzij een knappe ingeving van de 36-jarige libero, die net op tijd een stapje terug deed waardoor Alenitsjev zijn ploeggenoot Ketsjinov in buitenspelpositie lanceerde, hield Ajax de schade aanvankelijk tot een 1-0 achterstand beperkt.

Nog treuriger was het derde doelpunt van de Russen. Met de bal onder zijn voet wachtte Alenitsjev rustig tot Ketsjinov buitenom kwam en met een subtiele voetbeweging zette hij Van der Sar op het verkeerde been. “Geen lekkere goal”, sprak Ronald de Boer met gevoel voor understatement. “Kinderlijke fouten” had ook coach Olsen geconstateerd bij de overigens schitterend uitgevoerde uitbraken die tot drie Russische doelpunten leidden. Blind moet zich gisteravond als een brandweerman hebben gewaand die het hoog oplaaiende vuur niet in zijn eentje kon bestrijden. “Het is over en uit”, luidde de nuchtere analyse van de eenzame uitblinker bij Ajax.

Als de Zeeuw werkelijk aan het eind van dit seizoen met pensioen gaat, had hij een fraaier afscheid verdiend. Maar als het bestuur van Ajax de dreigende ontmanteling van zijn selectie wil voorkomen, moet het in elk geval Blind opnieuw laten bijtekenen. Als geen ander kan de aanvoerder een wedstrijd 'lezen' en hij was tevens de architect van het wanhoopsoffensief bij een 1-2 achterstand, toen Ajax het behoudende Spartak Moskou even in verlegenheid bracht. Die opleving was van korte duur en ook in die fase riepen de ingrepen van Olsen vraagtekens op.

Waarom bracht hij Dani pas zo laat in en waarom werd de linksbenige Portugese baltovenaar gedwongen als rechtsbuiten te spelen, toen ook de Zuidafrikaanse spits Benni McCarthy zijn opwachting maakte? Waarom duurde de lijdensweg van Rudy zo lang en vond de logische wissel voor de pure verdediger Melchiot pas in de 80ste minuut plaats? Olsen had geen pasklare antwoorden op de Russische strategie en zijn spelers illustreerden slechts de koele analyse van Danny Blind. “We hebben een leuk elftal, maar we horen niet bij de wereldtop.” En ook beslist niet bij de top van Europa.