Jeugd Winsum worstelt met politiek

De jongste kiezers zouden vandaag naar verwachting nauwelijks naar de stembus gaan. In Winsum moet een videorecorder de zeshonderd kiesgerechtigde jongeren lokken.

WINSUM, 4 MAART. Vanmorgen, even voor negen uur. Goed nieuws voor D66. In het Groningse Winsum stemt de jeugd - vooralsnog acht twintigers - op deze partij, hier in de oppositie. Althans het eerste uur dat het stembureau in caf'e 'de Hoogte' kwamen open is. Colin (23): “Als je het niet meer weet, kies je maar weer iets middelmatigs.” Na negen uur hebben de kiezers in de Hoogte grijs haar.

Van de ongeveer tienduizend kiesgerechtigden in de gemeente Winsum, die uit elf dorpen bestaat, mogen er ruim zeshonderd voor het eerst stemmen. De voorspelde opkomst vandaag is aanzienlijk lager dan vier jaar geleden. Van de jongste kiezers, tussen de achttien en 25 jaar oud, zouden er vandaag in het hele land zelfs slechts een op de vijf gaan stemmen.

De Winsumse VVD-burgemeester A.A. Dees besloot hen daarom allemaal een brief te sturen: “Gefeliciteerd! In 1998 mag je voor het eerst gebruik maken van het kiesrecht” en “met jouw stem oefen je invloed uit (...) Bovendien kan je een leuke prijs winnen”. Bij de brief zat een wedstrijdformulier waarop jonge kiezers de vijftien raadszetels alvast mogen verdelen. Wie goed gokt, krijgt een videorecorder. “Stuntje en lokkertje', aldus de burgemeester. De avond tevoren, in de Winsumse jongerensoos de Pluu. Tien jongeren hijsen zich enigszins gelaten op een barkruk om hun stemgedrag toe te lichten. Behalve shaggies rokende dertienjarige behoren ze tot de doelgroep van de burgemeester. Lars (21), beledigd: “Hij feliciteert me met mijn eerste verkiezingen, maar ik heb al een keer provinciaal gestemd!”. De toon van de brief wordt “die van een kleurwedstrijd” genoemd.

Aan de muur van de Pluu hangt een aankondiging voor een popconcert door onder meer The Gravediggers. Maar op het podiumpje in de huiskamergrote soos heeft al in geen tijden meer een bandje live opgetreden. Te veel geluidsoverlast, de gemeenteraad gunt de Pluu nu nog maar twaalf zogenoemde “herrie-avonden” per jaar. “Voor geluidsisolatie geeft de gemeente geen geld”, mokt voormalig soos-bestuurslid Kim (18). “Wel voor een 'jongeren-ontmoetingsplaats' van 80.000 gulden. Een lummelplek op straat waar niemand komen wil.” En wie op een andere plek rondhangt dan op het asfaltplaatsje met twee afdakjes, krijgt een boete van vijftig gulden. Weg met die lummelplek, is hier het adagium, bij gebrek aan kennis van programmapunten.

Natuurlijk, allemaal gaan ze stemmen. “Ik ga voor die videorecorder”, zegt Dennis (20). “Al had ik liever gezien dat die partijen een foldertje door mijn brievenbus hadden gemikt.” En daar is iedereen het mee eens; ze bedenken wel wat in dat hokje. Maar ze hadden die folders toch kunnen opvragen? Dennis: “Als ze onze stemmen zo nodig moeten hebben, dan komen ze maar naar ons toe ook.” Sinds het college van Winsum (VVD, PvdA, GroenLinks) kritische stukken uit de plaatselijke krant De Wiekslag probeerde te houden is hun vertrouwen in de “zelfingenomen” politici van het dorp helemaal geminimaliseerd. Burgemeester Dees zegt op zijn beurt: “Het zijn altijd de jongeren waar de gemeente mee worstelt. Van hen komt alle overlast.”

Jan Laurens Hazekamp, directeur van de Stichting Alexander voor jeugdstudies in Amsterdam, ziet het overal gebeuren. “Jongeren en de standaardpolitiek, inclusief hun codes en gebruiken, verdragen elkaar niet meer. En de kloof zal steeds groter worden.” Volgens Hazekamp willen jongeren “beslist meepraten” over hun omgeving. Maar niet via politici. “Jongeren van nu zijn individualistisch opgevoed, maar we hebben nog niet ontdekt hoe ze daarna nog sociaal gedrag kunnen ontwikkelen. Vandaar dat ze overal in het land in conflict raken met de buurt. Ze zijn zogenaamd heel vrij, maar ze hebben het gevoel dat ze volstrekt niet meer meedoen in de maatschappij.”

In dorpskroeg 'de Gouden Karper' in Winsum zitten de zusjes Saskia (23) en Sabrina (18) Eisinga op dinsdagavond achter een glaasje sinas te giechelen. Beiden staan op een onverkiesbare plaats op de onlangs door hun vader opgerichte partij Gemeentebelangen Winsum. En nou zijn ze net even een paar programmapunten vergeten. “Participatie van de burger voorop!”, dreunt Saskia dan op. “En dat welzijn en dinges, de woonomgeving in stand wordt gehouden!”, herinnert Sabrina zich.

Aanvankelijk ging het om hun vader, die aan een ernstige vorm van reuma lijdt en daarom zelf ook niet op de lijst kon staan. Toen ze zagen hoe lang hij moest wachten op een parkeerontheffing en andere maatregelen in verband met zijn handicap, merkten ze hoe een gemeente je dwars kan zitten. Denk voor jezelf, houdt hun vader de zusjes voor. Maar het eerste dat Saskia en Sabrina willen bereiken, zijn meer aanpassingen voor gehandicapten. Sabrina: “En meer concerten voor de jeugd in onze nieuwe evenementenhal, dat ook hoor”. Hun vrienden stemmen nu op hen, zeggen ze en zijn blij dat ze “eindelijk een contact richting gemeente” hebben.

“Tsja. Men hoort zo nog eens wat”, zegt burgemeester Dees als hij de verzamelde klachten uit de Pluu en de Gouden Karper krijgt voorgelegd. Over het gebrek aan verkiezingsfolders: “Maar dat zijn voor jongeren toch ook niet de meest begrijpelijke documenten?”. Over de jongeren-ontmoetingsplek op straat: “Die groepen wisselen steeds van samenstelling. Wat ze nou weer willen, is moeilijk bij te houden.” En de soos heeft nu eenmaal “een muzikale smaak die met bakken naar buiten dendert”. Dees voelt wel wat voor een jongerenraad zoals er in Nederland bestaan die met gemeenteraden overleg voeren over hun noden. Met een lichte zucht: “We zullen de jeugd permanent moeten vragen wat de nieuwste onderwerpen zijn. Ze veranderen zo vaak en snel van voorkeur.”

Trouwens, zei iedereen in de Pluu, Winsumse jongeren zijn ook niet achterlijk. Ze hebben allemaal al een videorecorder. Dennis: “Maar een tweede kan geen kwaad.”