Gedrag

HET HOGE WOORD is eruit. De Veiligheidsraad heeft een week na de ondertekening van het akkoord van Kofi Annan in een resolutie Irak met “de ernstigste gevolgen” gedreigd als het niet onvoorwaardelijk en onbelemmerd inspecties toelaat van verdachte plaatsen. Maar over de aard van die gevolgen bestaat grote onenigheid.

De vraag is gerechtvaardigd wie nu het meest is geïsoleerd: Irak of zijn tegenstrever de Verenigde Staten. Naarmate de Amerikanen nadrukkelijker volhouden dat zij altijd al het recht hadden om Irak namens de Verenigde Naties af te straffen en dat de nieuwe resolutie dit ten overvloede nog weer eens bevestigt, onderstrepen andere permanente leden des te indringender dat er eerst nog maar eens moet worden gepraat alvorens eventueel de kruisraketten worden gelanceerd.

De discussie is voorlopig theoretisch. Irak bezweert dat het de nieuwe resolutie getrouw zal nakomen en het maakte eenzijdig bekend dat in elf gevallen al inspecties waren uitgevoerd. De pessimisten, de Amerikaanse regering voorop, verwachten dat Saddam vroeg of laat toch weer tot obstructie zal overgaan en dat de militaire optie dan weer actueel zal worden. Frankrijk heeft anderzijds een nieuwe afgezant naar Bagdad gestuurd. De Fransen zijn voorstanders van een snelle afwikkeling van de crisis met Irak, van opheffing van de sancties en van normalisering van vooral de economische betrekkingen. Aan militaire oprispingen hebben zij absoluut geen behoefte. In een vraaggesprek met Le Monde riep president Chirac vorige week op tot resocialisering van Irak: “Alles is open en alles is mogelijk, met name de opheffing van de sancties en de resocialisering van Irak in de internationale gemeenschap.”

SADDAM HEEFT NOG steeds troeven in handen. Hij moet dan niet al te abrupt te werk gaan. De uitzetting van de VN-inspecteurs van Amerikaanse nationaliteit bracht de diplomatie van zijn Franse en Russische vrienden vorig jaar in ernstige problemen. Maar de overeenkomst met Annan biedt hem subtielere mogelijkheden. Daarin staat dat de internationale inspecteurs respect moeten tonen voor de soevereiniteit, de waardigheid en de veiligheid van Irak. Vice-premier Tariq Aziz zei gisteren dat alles afhangt van de manier waarop de inspecteurs zich zullen gedragen.

Alles is open en alles is mogelijk, zei Chirac. Ook een verdere verwijdering tussen Europa en de Verenigde Staten. Als Saddam het gedrag van de inspecteurs gaat toetsen, kan het spel opnieuw beginnen. En dan zullen de transatlantische betrekkingen verder verstoord raken.

The Fifty Years War: Israel and the Arabs. Reportageserie waarin zo veel mogelijk hoofdrolspelers van weleer aan het woord komen. Vandaag over de gebeurtenissen die leidden tot de Zesdaagse Oorlog in juni 1967. Met o.m. de Egyptische minister van Defensie Shams Badran die voor het eerst zijn kant van het verhaal vertelt. BBC2, 21.10-22.00u.