'De overkant bepaalt onze economie'; Christine Stigter (PvdA), Winterswijk

In het kader van de verkiezingen voor de gemeenteraad loopt NRC Handelsblad een dag mee met enkele gemeentebestuurders met Economische Zaken in de portefeuille. Deze keer: de burgemeester van Winterswijk.

WINTERSWIJK

Inwoners: 28.500

Structuur werkgelegenheid: landbouw 2 procent, industrie en bouw 48 procent, handel 24 procent, dienstverlening 26 procent.

Belangrijke bedrijven: Streekziekenhuis, Philips Lighting, Sorba Metaal, toerisme.

Werkloosheid: 8,3 procent.

Bedrijfsterrein: ca. 100 hectare.

Nog beschikbaar: in ontwikkeling 17 hectare, direct uitgeefbaar 30 hectare.

Gemiddelde grondprijs: 66 tot 125 gulden per vierkante meter exclusief btw.

WINTERSWIJK, 4 MAART. Burgemeester Christine Stigter (54) stapt voor het gemeentehuis in haar zeven-zits Chrysler Voyager. Vijf minuten later rijdt ze door de Duitse buurgemeente Oeding. “Mensen in het westen kunnen zich niet voorstellen hoezeer wij op Duitsland zijn geörienteerd.” Ook de economie van het Achterhoekse Winterswijk, waar Stigter sinds 1994 burgemeester en portefeuillehouder Economische Zaken is, wordt voor een groot deel bepaald door “de overkant”.

De plaatselijke middenstand profiteert van de Duitse consument, die in het weekeinde massaal de grens overkomt om in Winterswijk vis, bloemen en kleding te kopen. De omzet van de detailhandel is daardoor veel hoger dan je van een gemeente met nog geen dertigduizend inwoners mag verwachten. Wekelijks besteedt de Duitse clientèle zo'n anderhalf miljoen mark, schat Stigter.

In juni gaat het stadscentrum op de schop. Nieuwe trottoirs, opgeknapte winkelgevels, plaatsing van bomen en het terugdringen van winkeluitstallingen en verkeer moeten het winkelgebied meer uitstraling geven. Van de 7 miljoen die de totale operatie zal kosten, betalen de winkeliers zelf de helft. “We zorgen er wel voor dat het niet zo klinisch wordt als over de grens”, zegt Stigter terwijl ze door de belangrijkste winkelstraat van Winterswijk loopt. “Duitsers komen hier juist voor de gezelligheid.”

Met enige zorg kijkt de burgemeester naar Oberhausen, waar vorig jaar een groot overdekt winkelcentrum opende. De nadelige effecten van deze American-styleMall, op een uur rijden van Winterswijk, vallen vooralsnog mee, maar de middenstand houdt het hart vast. In Münster bestaan plannen voor een soortgelijke ontwikkeling. Bovendien is de Duitse sluitingstijdenwet versoepeld. Sinds vorig jaar hoeven de winkels niet meer op zaterdagmiddag dicht.

Bloemenhandel Jan Fleur zegt zo'n veertig procent van zijn omzet - 5 miljoen - aan de stroom Duitse bezoekers te danken. In de middag bezoekt Stigter hem om het gemeentelijk terrein te bekijken waarop hij wil uitbreiden. Tussen de bloemen benadrukt de burgemeester dat ze uitbreidende ondernemers graag ter wille is. “Winterswijk legt de rode loper uit voor het bedrijfsleven.” Lage grondprijzen spelen hierbij een belangrijke rol. Op de ontwikkeling van bedrijfsterreinen legt de gemeente geld toe, door grondaankoop en aanleg van wegen en verlichting. Erfpacht, waarmee gemeenten grond in eigen handen houden, behoort allang tot het verleden.

Zelfs met de verkoop van goedkope grond lukt het niet altijd. De gemeente kampt met een geïsoleerde ligging. Het zou veel schelen als de A18 van Doetinchem naar Winterswijk zou worden doorgetrokken. Van het ministerie van Verkeer en Waterstaat verwacht Stigter weinig. “Voorlopig zullen de verkeersproblemen in de Randstad wel prioriteit krijgen.”

Ook in andere opzichten loopt de gemeente aan tegen het beleid van de hogere overheden. In het kader van de onderwijsconcentratie verdwenen verschillende scholen, waardoor het plaatselijk bedrijfsleven kampt met een tekort aan goed opgeleid personeel. De komst van een 'zorghotel' - een bejaardenhuis op niveau - ging niet door omdat het toegestane aantal te bouwen woningen al was bereikt. En provinciale toestemming voor de ontwikkeling van een terrein aan de ringweg voor een McDonalds-vestiging, met veertig fulltime arbeidsplaatsen, laat op zich wachten.

Sinds 1993 voert Winterswijk, van oudsher een textielstad, een actief beleid om ondernemingen uit Duitsland aan te trekken. Twee jaar geleden leidde een dergelijke werving nog tot een bestuurlijke crisis op het hoogste niveau. Een brief van de Gelderse Ontwikkelingsmaatschappij aan Taiwanese ondernemingen in het aangrenzende Nordrhein-Westfalen wekte de woede van de Duitse deelstaat. Bondskanselier Kohl noemde de brief “schaamteloos”. In Winterswijk hebben zich vooralsnog geen Duitse ondernemingen gevestigd, maar Stigter verwacht betere tijden. “Na het koloniale tijdperk lag Liverpool aan de verkeerde kant van Engeland. Voor ons geldt dat precies andersom. Met de Europese eenwording ligt Winterswijk aan de goede kant van Nederland.”

Het beheer van de portefeuille Economische Zaken viel de PvdA-burgemeester afgelopen jaren niet altijd even makkelijk. “Het is een post waarin je soms flink moet knokken. En als burgemeester moet je wel vriendelijk met iedereen kunnen opschieten.”