Anthony Hopkins

In een serie profielen van gezichtsbepalende filmsterren deze week Anthony Hopkins, de ingehouden perfectionist die nu te zien is als Amerikaanse ex-president in Spielbergs Amistad.

Wie het nooit heeft aangedurfd om The Silence of the Lambs te bekijken, kent Anthony Hopkins in de eerste plaats van de Merchant Ivory-films waarin hij een hoofdrol vervulde. In Howards End (1992) was hij een succesvolle societyfiguur die op een subtiele manier de onafhankelijke hoofdpersoon (Emma Thompson) verleidt; in The Remains of the Day (1993) speelde hij, wederom tegenover Thompson, de stijve butler die zichzelf wegcijfert voor een heer die het niet waard is.

Toch is de gewone man, van welke sociale klasse ook, niet het personage waarin de Welshman Philip Anthony Hopkins (Port Talbot, oudejaarsavond 1937) meestal gecast wordt. Vanaf zijn filmdebuut als Richard Leeuwenhart (The Lion in Winter, 1968) ontpopte hij zich als een vertolker van de groten der aarde: van Adolf Hitler en Lloyd George tot Pablo Picasso en nu (in Spielbergs Amistad) John Quincy Adams. Dat hij soms uiterlijk weinig leek op de door hem geportretteerde figuren, wist hij door briljant acteren te verdoezelen. Voor de titelrol van Oliver Stone's Nixon (1996) maakte hij zich de mimiek en het accent van de omstreden president zo eigen, dat je het idee kreeg dat je naar een documentaire zat te kijken.

Deze kameleontische perfectie is overigens niet het resultaat van uitputtend onderzoek naar de context of de motieven van het te spelen personage. Hopkins heeft naar eigen zeggen genoeg aan het scenario; zoals veel van zijn eilandgenoten ziet hij niets in de onder Amerikanen populaire method acting. “Ik praatte gewoon zachtjes en bewoog langzaam”, zei hij toen hem gevraagd werd hoe hij zijn rol in The Remains of the Day had aangepakt. De al even poespasloze Laurence Olivier, die Hopkins van 1966 tot 1972 bij het National Theatre in Londen regisseerde, zou trots op hem zijn geweest.

Olivier was zijn leermeester, maar Hopkins' leven en carrière doen het meest denken aan die van zijn grote voorbeeld Richard Burton. Net als de eveneens in Zuid-Wales geboren Burton moest de bakkerszoon Hopkins hard vechten om zich te ontworstelen aan zijn lower-class-achtergrond, en kampte hij lange tijd met alcoholverslaving en agressieve buien. En net als Burton in de jaren zestig paart hij een hoge status als klassiek geschoold acteur aan een grote populariteit en box office appeal in Hollywood.

Over de reden voor het laatste kunnen we kort zijn. In 1991 speelde Hopkins de mannelijke hoofdrol in Jonathan Demme's gruwelthriller The Silence of the Lambs. Hij won er niet alleen een Oscar mee, maar verwierf zich ook een plaats in de Hall of Fame van Amerikaanse culthelden - als Hannibal 'The Cannibal' Lecter, de op Chianti en mensenvlees verzotte seriemoordenaar die de film afsluit met een inmiddels legendarische mededeling over de telefoon: 'I'm having an old friend for dinner.'