Veiligheidsraad blijft verdeeld, Irak is aan zet

De VN-Veiligheidsraad heeft vannacht Irak gewaarschuwd voor “de ernstigste gevolgen” als het de wapeninspecties weer hindert. Maar de raad blijft verdeeld.

ROTTERDAM, 3 MAART. De VN-Veiligheidsraad heeft vannacht Irak in een resolutie gewaarschuwd voor “de ernstigste gevolgen” als Bagdad de VN-wapeninspecties weer saboteert, maar heeft tegelijkertijd de onderlinge verdeeldheid niet kunnen maskeren. De vijf permanente leden verschillen van mening over de vraag of bij een nieuwe schending door Irak automatisch geweld mag worden gebruikt.

De resolutie, tot stand gebracht door Groot-Brittannië en Japan na een week van zeer moeizaam overleg, biedt volop ruimte voor eigen interpretaties. De al maanden bestaande controverse over het gebruik van geweld, op welk moment dan ook, is allerminst verflauwd. Wat “de ernstigste gevolgen” voor Irak kunnen zijn en of de V-raad die automatisch bij een volgende schending zal bespreken, staat niet in de resolutie. Deze lacunes staan garant voor een nieuwe strijd binnen de V-raad, als Irak de VN-wapeninspecteurs straks weer hindert. Velen in de internationale gemeenschap rekenen op nieuwe blokkades door Bagdad, ook al beloofde de Iraakse vice-premier Tariq Aziz vannacht het akkoord te zullen uitvoeren.

Rusland, Frankrijk en China waarschuwden na de aanname van de resolutie niet zozeer Irak als wel de Verenigde Staten en Groot-Brittannië. De resolutie geeft volgens deze drie leden van de V-raad géén groen licht voor een militaire aanval van de Amerikanen en de Britten als Irak zich niet houdt aan het vorige week gesloten akkoord met VN-chef Kofi Annan. Rusland, Frankrijk en China hamerden erop dat alleen de V-raad militaire actie kan goedkeuren, waar - niet toevallig - deze drie landen al maandenlang tegen zijn. Vooral de VS, die hun troepen in de Golf op peil houden, denken daar anders over. Zij menen in dat geval voldoende recht te hebben om geweld te gebruiken, op basis van verscheidene resoluties die sinds de Golfoorlog in 1991 zijn aangenomen.

De Amerikaanse VN-ambassadeur, Bill Richardson, sprak gisteren van een overwinning voor de VS en meende dat de resolutie “niet het gebruik van geweld beperkt”. Ook Annan zei dat bij een nieuwe schending door Irak “diplomatie misschien geen tweede kans zal krijgen”. De resolutie van gisteren lijkt niet alleen het sluitstuk van Annans succesvolle missie naar Bagdad, maar ook het sluitstuk van het diplomatieke traject in deze ronde van het al jaren slepende conflict.

De VS waren - tegen heug en meug - al klaar voor een militaire aanval op Irak, en de armslag daarvoor is in Amerikaanse ogen door de resolutie van gisteren toegenomen. De VS en Groot-Brittannië staan binnen de V-raad weliswaar nog steeds geïsoleerd wat betreft gebruik van geweld, maar zij hebben bij een volgende overtreding door Irak meer recht van spreken om alsnog militair toe te slaan. Maar de bewoording van de resolutie - “elke schending zal de ernstigste consequenties hebben voor Irak” - kan binnen de Amerikaanse regering nog netelige vragen oproepen: rechtvaardigt bijvoorbeeld het niet-openen van één garagedeur door Bagdad al Amerikaanse bombardementen? Of moet de aanleiding zwaarder zijn?

Er zijn meer heikele vragen: kunnen de VN de inspecties in de acht 'presidentiële plaatsen' “binnen redelijke tijd” - een rekbaar begrip - uitvoeren, zoals Irak wil? Volgens Amerikaanse inlichtingenbronnen liggen de massavernietigingswapens niet eens in die acht plaatsen. Accepteren de Irakezen dat de door hen gehekele Richard Butler de baas blijft van het VN-wapeninspectieteam UNSCOM, en dat de posities van Butler en UNSCOM zelfs zijn “versterkt”, zoals Annan gisteren zei? De VN-chef heeft de afgelopen week veel gedaan - en met succes - om Washington gerust te stellen over mogelijke valkuilen in zijn akkoord. Nu moet nog blijken hoe Saddam Hussein het akkoord met Annan leest.