Toestand in gevangenis Curaçao 'onhoudbaar'

Morgen houdt de Tweede Kamer een spoeddebat over de overbevolkte gevangenis Koraal Specht in Willemstad op Curaçao. Daar hebben zich diverse gewelddadige opstanden voorgedaan. Vorige week vrijdag viel er een dode.

ROTTERDAM, 3 MAART. Minister Voorhoeve (Antilliaanse Zaken) omschreef de gebeurtenissen in de gevangenis Koraal Specht op Curaçao afgelopen weekeinde als “hemeltergend”. Bij gevechten tussen gedetineerden viel vrijdag een dode en raakte een tweede zwaar gewond. De laatste maanden waren er drie opstanden - ze gingen gepaard met geweld en wapengebruik - waartegen de bewakers naar hun zeggen “niet meer zijn opgewassen”. Vandaar dat de autoriteiten op de Antillen 'Den Haag' vorige week verzochten 25 Nederlandse cipiers naar de West te sturen.

Voorhoeve voelde daar niets voor, ook niet nadat de roep om hulp een paar dagen geleden werd herhaald. De bewindsman is van oordeel dat de problemen in Koraal Specht “primair een zaak zijn van de autoriteiten ter plekke”. Bovendien weigert Voerhoeve bewakers uit Nederland bloot te stellen aan de uiterst gevaarlijke toestanden in het verouderde cellencomplex, zei een woordvoerder van het Kabinet der Nederlandse Antillen (Kabna) vanochtend.

De fractie van GroenLinks in de Tweede Kamer meent dat Voorhoeve “de problemen rond Koraal Specht te gemakkelijk op Curaçao afschuift”. “De mensenrechten worden naar onze mening geschonden. Wij vinden het daarom bespreekbaar Nederlandse cipiers in te zetten”, aldus fractievoorzitter Rosenmöller vanochtend.

“We zullen dat in het debat van morgen voorstellen.” Ook in de PvdA-fractie leven zorgen over de naleving van de mensenrechten. Ze vindt dat Nederland daar niet aan voorbij kan gaan.

Ook Voorhoeve realiseert zich, aldus zijn zegsman, dat Nederland zich niet afzijdig kan houden als de mensenrechten in het geding komen. “Dat zou in strijd zijn met het Koninkrijksstatuut.”

Als antwoord op een schrijven van premier Pourier van de Antillen heeft de minister een noodplan opgesteld, dat ruim een miljoen gulden kost. Voorhoeve wil met dat geld 55 cellen laten bouwen, waardoor “de meest problematische gedetineerden” in een aparte afdeling kunnen worden geplaatst. Hij beseft overigens, dat de 'overbevolking' van de gevangenis daarmee niet is opgelost. Om de problemen aan te pakken wil de bewindsman vier managers naar de West sturen, onder meer om de gedetineerdenzorg en de beveiliging te verbeteren. Voorts pleit hij voor enige aanpassingen van het gebouwencomplex, zoals de werkplaats, de sportzaal en de keuken.

Intussen heeft Voorhoeve zich volgens zijn woordvoeder gestoord aan het feit dat de aanvang van de bouw van een nieuwe gevangenis, met ook ruimten voor jonge criminelen, zo lang op zich laat wachten. “Er gebeurt alsmaar niks”, vertelde zijn zegsman, “terwijl er toch 75 miljoen gulden voor is toegezegd”. Het kabinet-Pourier in Willemstad moet volgens zijn zeggen vóór eind maart “een ruimtelijk masterplan met betrekking tot de aanbesteding” op tafel leggen. “We gaan ervan uit dat daar thans hard aan wordt gewerkt.”

Ook in Antilliaanse kringen is men verbaasd over de vertraging van de bouw, die mogelijk heeft te maken met geldproblemen: de regering in Willemstad slaagde er deze week niet in Nederland de afgesproken 64 miljoen gulden aan rente voor verstrekte leningen te betalen. Advocaat Eldon Sulvaran zei gisteren telefonisch vanuit Willemstad het “vreemd” te vinden dat de bouw van de gevangenis nog niet is begonnen. “Er is toch 75 miljoen voor beschikbaar?” aldus Sulvaran, die al jaren pleit voor verbetering van de omstandigheden in Koraal Specht. De situatie wordt er alleen maar slechter, zei hij. Zijn voorspelling, vorig jaar, dat er doden zouden vallen, is vrijdag uitgekomen.

Hij omschrijft de toestand in de gevangenis als “onmenselijk en barbaars”. In cellen voor drie personen zitten naar zijn zeggen soms tien à twaalf gedetineerden. “Het gevolg zijn opstanden en gewapend geweld waartegen de cipiers niet bestand zijn. Ingrijpen is levensgevaarlijk, ook omdat ze niet altijd goed zijn geschoold en begeleid.” Sulvaran pleit ervoor dertig langgestrafte Antilliaanse gevangenen “voor één jaar” in Nederland onder te brengen, zodat Koraal Specht “wat lucht” krijgt. Maar Nederland voelt daar niet voor. “Alleen een enkeling, wiens familie in Nederland woont, kan daar in een cel worden geplaatst. De beperkingen zijn groot”, heeft de advocaat ervaren.

Afgelopen dagen hebben de cipiers geprobeerd enigszins orde op zaken te stellen. Ze maakten een begin met de verplaatsing van dertig zware criminelen uit de vleugel voor langgestraften.

Justitie is van plan een aantal gestraften het land uit te zetten. Om ruimte te maken. Koraal Specht werd begin jaren zestig voor maximaal 250 gevangenen gebouwd, maar telt ruim 500 gedetineerden.