Slowaakse premier: nu ook presidentiële macht

BRATISLAVA, 3 MAART. Slowakije zit sinds gisteren zonder president. Michal Kovác trad af, na zijn vijfjarige ambtstermijn te hebben volgemaakt. Omdat het parlement er nog niet in is geslaagd een opvolger te kiezen, zijn de meeste bevoegdheden van de president overgegaan naar de regering van premier Vladimír Mear.

Het is de bedoeling dat het parlement donderdag een derde poging onderneemt om een opvolger voor Kovác te vinden; maar het is zo goed als zeker dat het daarin opnieuw niet zal slagen, aangezien noch de regerende coalitie, noch de oppositie genoeg stemmen heeft om de vereiste drievijfde meerderheid te halen. Het ziet er dan ook naar uit dat Mear de presidentiële bevoegdheden zal behouden tot de parlementsverkiezingen van september, als een nieuw parlement opnieuw kan proberen een staatshoofd te kiezen. Volgens critici van de premier is die tijdelijke machtsconcentratie in handen van de premier de reden waarom Mears partij niet zelf een kandidaat voor de opvolging van Kovác naar voren heeft geschoven.

Een van de laatste belangrijke acties van de vertrekkende president was vorige week de uitschrijving van een referendum in april over de vraag of de Slowaken voortaan hun president direct moeten kiezen. De Slowaakse oppositie is voor directe presidentsverkiezingen, Mear en zijn coalitiepartners zijn er fel tegen: zij zijn voor handhaving van de presidentsverkiezing door het parlement.

Tijdens de formele overdracht van de macht demonstreerden gisteren rond 2.500 tegenstanders van Mear op het plein voor het presidentiële paleis in het centrum van Bratislava. Ze riepen leuzen als 'Dieven', 'We willen Mear niet', 'Mear is een dictator' en 'Mear in de gevangenis'.

Kovác werd vijf jaar geleden door Mear zelf naar voren geschoven als kandidaat voor het Slowaakse presidentschap. Maar de twee raakten al snel met elkaar in conflict, en de afgelopen jaren hebben Kovác en Mear op voet van oorlog met elkaar geleefd. Kovác beschuldigde de premier van een autoritaire en ondemocratische houding, die er uiteindelijk toe heeft geleid dat de Europese Unie en de NAVO Slowakije niet hebben uitgenodigd voor overleg over toetreding in een eerste ronde. Mear van zijn kant stelde Kovác verantwoordelijk voor het slechte imago van Slowakije in het buitenland.

Gisteren onthield de president zich van directe kritiek op de premier. Vorige week zei hij dat zijn relaties met Mear zo slecht zijn geweest wegens zijn weigering “een gehoorzaam instrument” in Mears handen te zijn. Gisteren zei de president slechts te betreuren dat er geen sprake is geweest van “een normale dialoog met de regering, de afgevaardigden van de coalitie in het parlement en bepaalde organen van de uitvoerende macht”.

Een van de presidentiële bevoegdheden die na het aftreden van de president niet bij Mear zijn terechtgekomen is de bevoegdheid het ontslag van ministers of de hele regering te accepteren of de benoeming van ministers of de regering te bekrachtigen. Sinds gisteren heeft niemand in Slowakije die bevoegdheid. (Reuters, AFP)