Kok wil duidelijkheid; Lijsttrekkers slaags over premierschap

UTRECHT/ROTTERDAM, 3 MAART. De lijsttrekkers van de vier grote partijen hebben gisteren, twee dagen voor de gemeenteraadsverkiezingen, woorden gehad over de vraag wie de volgende premier moet worden.

PvdA-lijsttrekker Kok vroeg gisteren van de VVD duidelijkheid wie de liberale kandidaat voor het premierschap is. “Ik zou zeggen, de meest in aanmerking komende is de leider van de VVD, de heer Bolkestein, en dat moet hij dan maar eens zeggen ook”, aldus Kok in de marge van een verkiezingsbijeenkomst in Utrecht.

Bolkestein heeft eerder gezegd dat Kok premier kan blijven wanneer dat voor de totstandkoming van een tweede paarse kabinet nodig is, en de VVD bij de parlementsverkiezingen op 6 mei iets groter wordt dan de PvdA.

“Daarmee wil de VVD te veel de indruk wekken dat de kiezer toch niet op de PvdA hoeft te stemmen, omdat ze mij op een koopje erbij krijgen”, zei Kok. “Zo gemakkelijk gaat dat niet.”

Kok rakelde de discussie over het premierschap afgelopen vrijdag op door in zijn wekelijkse televisiegesprek te verklaren dat hij geen “genadebrood” zal eten en geen “onevenredige prijs” wil betalen. Bij de PvdA wordt een gunstig effect verwacht van een verkiezingsstrijd die in het teken staat van een duel Kok-Bolkestein. Volgens opiniepeilingen gaan beide partijen gelijk op in de kiezersgunst maar geniet Kok persoonlijk aanzienlijk meer vertrouwen dan Bolkestein.

Met een duel Kok-Bolkestein hoopt de PvdA met name stemmen weg te trekken bij GroenLinks en de SP, die in de peilingen op grote winst staan. Samen zouden zij van zeven naar achttien zetels kunnen groeien. Het perspectief van een premierschap van Bolkestein zou een deel van deze stemmen naar de PvdA kunnen doen vloeien, zo is de verwachting bij de sociaal-democraten.

De VVD heeft afhoudend gerageerd op Koks verzoek om duidelijkheid.

“Volstrekt voorbarig, we zijn bezig met gemeenteraadsverkiezingen”, zei Bolkestein gisteravond in Rotterdam. Op een verkiezingsbijeenkomst aldaar sprak hij de verwachting uit dat Kok de komende twee maanden “nog wel zal bijdraaien”.

Bolkstein riep in herinnering dat de PvdA ook in twee coalities met de KVP de premier (Drees) heeft geleverd terwijl zij niet de grootste partij was. Om met een kwinkslag te vervolgen: “Ik zal hem wel een prijsje maken.” Bolkestein noemde oud PvdA-Kamerlid Klaas de Vries, voorzitter van de Sociaal-Economische Raad, als kandidaat-premier van een tweede paarse kabinet indien Kok er vanaf zou zien.

Volgens D66-lijsttrekker Borst lijkt het inmiddels alsof er morgen in Nederland “presidentsverkiezingen” zijn. Zij beschuldigde Kok ervan dat hij uit is op een kabinet van PvdA en CDA. Kok moet nu maar eens kleur bekennen, zei Borst op een bijeenkomst in Den Bosch.

CDA-leider De Hoop Scheffer constateerde in Zwolle met genoegen dat de drie paarse fracties, nu de verkiezingen naderen, steeds meer kritiek op elkaar leveren. “En ik maar denken dat het vrienden waren. Kok ziet zichzelf wel als premier in een kabinet met het CDA. Maar Paars was toch zo mooi, heb ik vier jaar moeten horen?”, aldus een verbazing veinzende De Hoop Scheffer.