'En hier is ... uw lijsttrekker!'

De drie 'paarse' partijen PvdA, VVD en D66 voerden de afgelopen week elk op eigen wijze hun verkiezingscampagne. Het verschil tussen Anita Meyer en een boze forens. En tussen garderobes.

DEN HAAG, 3 MAART. In de ene zaal deinden de partijleden mee op Anita Meijer, in de andere spuiden zij hun gal. Wie op basis van de sfeer op campagnebijeenkomsten een prognose maakt van de uitslag van de raadsverkiezingen van morgen, ziet een winnende VVD, een defensieve PvdA en een D66 dat tevergeefs probeert tussenbeide te komen.

De afgelopen tien dagen zijn tientallen 'paarse' Kamerleden en ministers op campagne geweest. De PvdA had 'De tafel van Kok', waar lokale lijsttrekkers bij de premier aanschoven om de politieke actualiteit te bespreken. De VVD had de 'Grote Avond', waar met assistentie van het entertainmentbedrijf Endemol politiek en show werden gemengd. D66 bood afwisselend lijsttrekker Borst en fractievoorzitter De Graaf. Hoewel de coalitiepartijen zich alledrie konden beroepen op het succes van hun kabinet, waren stemming en stijl opvallend verschillend.

Dat begon al bij de presentatoren die de kandidaten inleidden. De VVD had een professional ingehuurd, een inleider die zichzelf liet inleiden met een juichend “Dames en heren, hier is uw presentator van vanavond: Willem Bemboom!”. Bemboom, voormalig medewerker van het Journaal en tegenwoordig communicatie-adviseur, gebruikte gisteravond in het Rotterdamse Maastheater een draadloze microfoon om kandidaten te interviewen zoals televisiekijkers dat gewend zijn: kort, vlot en met een kwinkslag.

De PvdA had journalisten van lokale media aangezocht, vorige week maandag in Hoorn de hoofdredacteur van Radio Noord-Holland Noord. Gezeten tegenover Kok aan diens tafel stelde de journalist sportief getoonzette vragen, waarbij hij aanvankelijk wel moest wennen aan de aanwezigheid van de premier. Hij zei Iran waar hij Irak bedoelde en VVV in plaats van VVD. Bij D66, woensdag in Dordrecht, was de presentatie in handen van het plaatselijke D66-raadslid dat zelf ook het bezoek van de landelijke partijtop had georganiseerd.

Het publiek bij de VVD gisteravond kon geen vragen stellen aan de politici - dat deed de presentator - maar leek daar absoluut niet mee te zitten. De bomvolle zaal klapte de kandidaten toe en roerde zich pas echt toen Anita Meyer een medley van oude hits inzette. Toen vier jonge personeelsleden van het Maastheater ook nog spontaan begonnen te dansen, was er bij de VVD'ers geen spoortje twijfel meer: politiek kan wel degelijk leuk zijn.

Bij de PvdA zagen de bezoekers dat anders. De aanwezigheid van de partijtop werd in Hoorn aangegrepen om eindelijk eens die kritische vragen te stellen waarop vanuit 'Den Haag' kennelijk nooit antwoord komt. Een forens klaagde over de files, een verpleegster schetste de werkdruk in het ziekenhuis en een bewoonster van een woonwagenkamp fulmineerde tegen premier Kok over een kwestie die geen van de andere aanwezigen kon doorgronden.

Bij D66 in Dordrecht werd de zaal voor ongeveer een kwart gevuld met fractiemedewerkers en leden van het campagneteam die vanuit Den Haag met de delegatie waren meegekomen. Een tweede kwart bestond uit plaatselijk actieve partijgenoten, een derde kwart uit belangstellen, het vierde kwart van de stoelen was onbezet. Er waren niet veel vragen, maar wie vragen had kon de kandidaten bij de voornaam noemen.

Dan de politici zelf. D66-fractievoorzitter De Graaf, de belangrijkste spreker in Dordrecht, kwam met inhoudelijke voorstellen voor verbetering van de politiezorg. PvdA-lijsttrekker Kok kritiseerde het programma van de VVD als 'niet sociaal' en noemde de concurrerende partijten GroenLinks en de SP “extreem links”.

Bij de VVD deden partijleider Bolkestein en de ministers Dijkstal en Jorritsma mee aan een talkshow. Naast serieuze onderwerpen kwamen daarbij ook, bijvoorbeeld, de jonge jaren van Dijkstal als bellboy op de Holland-Amerika-Lijn te sprake. Na afloop signeerde Bolkestein boeken.

Zelfs het ophangen van de jas weerspiegelde de verschillen tussen de coalitiepartijen. Bij de VVD was garderobe verplicht en kostte dat één gulden vijftig. Bij de PvdA was de garderobe gratis maar moesten de bezoekers wel zelf hun jas ophangen. Bij D66 was geen garderobe.